احاديث شيعه و رهيافت‌هاي عقلي در نقد انديشه‌هاي جبرگرايانه

از ويژگي‌هاي احاديث شيعه، مواجههٔ دقيق و عميق آن‌ها، با انديشه‌هاي جبرگرايانه است، به گونه‌اي كه مي‌توان با استفاده از هدايت‌هاي آن‌ها در اين باب، به رهيافت‌هاي دقيق عقلي در نقد اين انديشه‌ها دست يافت.غور در اين احاديث و واكاوي آن‌ها، سبب انكشاف رهيافت‌هاي متعدد در نقد اموري مي‌شود كه از مستندات مهم يا لوازم تفكيك‌ناپذير جبرگرايي است. مهم‌ترين اين امور عبارت‌اند از: امكان فرمان خدا به كار زشت، امكان فرمان خدا به فعل ما لا يطاق، امكان مكلف كردن بندگان به فعل غير اختياري و مترتب نمودن ثواب و عقاب بر آن، استناد به قضا و قدر الهي. در اين ميان، احاديثي كه جبر و تفويض را نفي و بر امر بين الأمرين تأكيد مي‌كنند، دربردارندهٔ رهيافت‌هاي عقلي عميق‌تر و بنابراين حائز اهميت بيشترند.