سويه‌هاي معرفت‌آفريني فضايل در حكمت صدرايي

يكي از محورهاي پژوهش در معرفت‌شناسي غربي و ديني در دهه‌هاي گذشته، ارزيابي نقش فضايل ـ اعم از اخلاقي و فكري ـ بر معرفت است و نظريه‌پردازان زيادي، از نوع و ميزان اثرگذاري فضايل فكري و اخلاقي بر معرفت سخن گفته‌اند. از مباني وجودشناسانه و رهيافت هاي نوين ملاصدرا و پيروان او به سه مقوله: علم (چيستي، منابع و موانع)، نفس و فضايل مي توان پاسخ هاي جديدي به اين مسأله اصطياد كرد. صدراييان با تعيين معيار براي چيستي فضايل، از كم و كيف نقش كليدي فضايل و رذايل اخلاقي و فكري در فرآيند معرفت سخن گفته اند. البته سياق و گاه تصريح سخنان نشان مي دهد ايشان اغلب معرفت حقيقي و والا يا همان معرفت به امور متعالي را در گرو آراستگي به فضايل اخلاقي مي دانند؛ اما فضايل فكري را پيش نياز غالب معرفت‌ها مي‌شمارند. اين پژوهش با مروري بر فضيلت گرايي معرفتي معاصر، در پي كشف سويه‌هاي چنين نگرشي در معرفت‌شناسي صدرايي است. گذار از تعريف رايج ارسطويي از فضيلت، اشاره به مصاديق جديدي از فضايل فكري و همچنين ترسيم دقيق فرآيند اثرگذاري فضايل بر معرفت، از ويژگي هاي اين سنت فلسفي است.