ارتباط شادكامي با خود - تعالي در سالمندان شهر خشكرود شهرستان زرنديه

The Correlation between Happiness and Self-transcendence in the Elderly of Khoshkrud, Zarandieh City

زمينه و هدف: سرعت رشد جمعيت سالمندان نسبت به گذشته افزايش يافته و اين افزايش نشان دهنده توجه بيشتر به تأمين سلامت و رفاه سالمندان است. ازسويي، رشد جمعيت سالمندان و تأثير آن بر شرايط اجتماعي و اقتصادي جامعه موجب توجه بيشتر به مسأله سالمندي در جامعه مي‌شود. از سويي، در سالمندي توانايي‌هاي جسمي و رواني كاهش پيدا مي‌كند كه در كيفيت زندگي آن‌ها مؤثر است. رفاه و كيفيت زندگي با شاخص‌هايي چون سلامتي، احساس شادكامي، و تنهايي سنجش مي‌شوند. شادكامي يكي از نيازهاي مهم انسان است كه در سلامت روان و سلامت جسمي تأثير به‌سزايي دارد كه در مقابله با موقعيت‌هاي استرس زا، به سالمندان كمك مي‌كند. يكي ديگر از عواملي كه روي رفاه تأثير دارد خود- تعالي مي‌باشد كه به عنوان يك مكانيزم مقابله قدرتمند بوده و مي‌تواند منجر به تحول شخصي شود و بهبود كيفيت زندگي را فراهم كند كه باعث تسهيل درك تغييرات زندگي چون سالمندي مي‌شود. بنابراين، خود- تعالي به عنوان يك ويژگي مثبت در رابطه با گسترش ديدگاه نسبت به زندگي تعريف مي‌شود كه شامل پذيرش معنويت، يافتن هدف زندگي، خوش بيني به آينده، مقابله با مشكلات، استفاده از رويكردهاي مبتني بر قدرت و ارتباط با ديگران مي‌باشد كه در سالمندان با بازيابي مفهوم سالمندي و پذيرش ناتواني سبب كاهش استرس شده و بيشتر بر توانايي تمركز دارد تا ناتواني. بنابراين، شادكامي و خود- تعالي از عوامل مهم در ابعاد سلامت سالمندان است كه بايد به آن‌ها توجه شود. پژوهش حاضر با هدف تعيين ارتباط شادكامي با خود- تعالي در سالمندان شهرخشكرود شهرستان زرنديه استان مركزي در سال 1398 انجام شد. روش بررسي: اين پژوهش مقطعي از نوع تحقيقات توصيفي- همبستگي اسـت. نمونه‌هاي پژوهش از بين سالمندان شهر خشكرود انتخاب شدند. روش نمونه‌گيري به‌ صورت مستمر از سالمندان مراجعه كننده به مركز‌ جامع ‌سلامت (تنها مركز ‌جامع‌ سلامت) جهت دريافت مراقبت‌هاي سلامت سالمندان بود. مدت زمان جمع آوري داده‌ها سه ماه (مهر تا آذر 1398) بود. تعداد 84 سالمند از بين سالمندان مراجعه كننده به مركز‌ جامع‌ سلامت كه علاقمند به شركت در پژوهش بودند، انتخاب شدند. معيار ورود به پژوهش داشتن سن بيشتر از شـصت سـال، توانايي پاسخ‌دهي به سئوالات از لحاظ جسمي و رواني، دارا بودن سلامت روان‌شناختي كه با استفاده از ابزار آزمون كوتاه ‌شناختي سنجيده شده (دارا بودن نمره آزمون بالاتر از 7) و سوگوار نبودن بابت مرگ عزيزان يا هر حادثه ناراحت‌كننده در دو ماه گذشته، بود. ابزار آزمون كوتاه‌ شناختي جهت تشخيص اختلال شناختي كه شامل دمانس و دليريوم در سالمندان مي‌باشد جهت بررسي تمركز و توجه، حافظه كوتاه‌ مدت و بلند‌مدت به كار رفت. ضريب آلفاي كرونباخ در جامعه ايران 76/0 مي‌باشد. فهرست شادكامي آكسفورد، داراي 29 سئوال است كه داراي امتياز بين صفر تا 87 و پنج مؤلفه رضايت از زندگي، حرمت خود، بهزيستي فاعلي، رضايت خاطر و خلق مثبت است. براي تعيين پايايي ابزار از همساني دروني استفاده شد كه مقدار ضريب آلفاي كرونباخ آن براي مؤلفه‌هاي رضايت زندگي 85/0، حرمت خود 71/0، بهزيستي فاعلي 74/0، رضايت خاطر 79/0 و خلق مثبت 77/0 برآورد شد. پرسش نامه خود- تعالي 15 عبارت دارد كه داراي 15 تا 60 امتياز است. امتياز بالاتر نشانه خود- تعالي بيشتر است. براي تعيين پايايي ابزار از همساني دروني استفاده و مقدار ضريب آلفاي كرونباخ آن 69/0 برآورد شد. تمامي ابزارها با پرسش از سالمند تكميل گرديد و جهت تكميل ابزارها براي هر سالمند ميانگين 45 دقيقه زمان صرف شد. جهت تجزيه و تحليل داده‌ها از نرم افزار SPSS نسخه 16 استفاده شد. از آمار توصيفي جهت توصيف متغيرهاي زمينه‌اي و متغيرهاي شادكامي و خود- تعالي و از آزمون‌هاي آمار استباطي پارامتريك (ضريب همبستگي پيرسون، آزمون تي مستقل و آناليز واريانس) استفاده شد. يافته‌ها: ميانگين سن سالمندان (79، 60) 8/4 ± 7/65 بود. 55 سالمند زن (5/65 درصد)، 81 درصد متأهل، 5/59 درصد بيسواد و 3/64 درصد خانه‌دار بودند و ميانگين تعداد فرزندان (14، 0) 6/1 ± 2/6 بود. همچنين، 7/66 درصد داراي بيماري زمينه‌اي، 56 درصد داراي وضعيت اقتصادي متوسط، سيستم حمايتي 9/61 درصد خانواده بود و 8/79 درصد با همسر خود زندگي مي‌كردند. ميانگين شادكامي در سالمندان 3/14 ± 42/54 و ميانگين سطح خود- تعالي 9/5 ± 4/39 بود. بين خود- تعالي با شادكامي (016/0=p، 263/0=r) و مؤلفه‌هاي رضايت از زندگي (001/0=p، 348/0=r) و رضايت خاطر (003/0=p، 325/0=r)، ارتباط مستقيم و معني‌داري وجود داشت. بين سطح تحصيلات (به ترتيب 009/0=p، 038/0=p) با شادكامي و خود- تعالي، و بين شغل با شادكامي، اختلاف معني‌دار وجود داشت (039/0=p). همچنين بين تعداد فرزندان (037/0=p) و نحوه سكونت (028/0=p) با خود- تعالي نيز تفاوت معني‌داري مشاهده شد. بحث و نتيجه‌گيري: نتايج پژوهش نشان داد، شادكامي و مؤلفه‌هاي آن در سالمندان خشكرود در حد بالاتر از متوسط بود. همچنين، نتايج نشان داد گروه‌‌هاي مختلف سطح تحصيلات، شغل و وضعيت اقتصادي با شادكامي تفاوت معني داري داشتند. سطح تحصيلات، شغل و وضعيت خوب اقتصادي سبب ايجاد امنيت در فرد مي‌شود كه خود در ارتقاء شادكامي نقش دارد. سطح خود- تعالي در پژوهش حاضر در سطح متوسط بود و گروه‌هاي سطح تحصيلات و وضعيت اقتصادي، نحوه سكونت و تعداد فرزند با سطح خود- تعالي سالمندان تفاوت معني داري داشت. وضعيت خوب اقتصادي سبب ايجاد امنيت در فرد شده و فرد مي‌تواند بدون دغدغه خاطر سعي در كمك به خود نمايد و در ارتقاء خود- تعالي نقش دارد. از سويي، سطح تحصيلات سبب ارتقاء آگاهي و توانايي كسب اطلاعات از منابع مختلف مي‌شود كه مي‌تواند سالمند را در مراقبت از خود توانمند كرده و سازش وي را با سالمندي افزايش داده و در نهايت ارتقاء خود- تعالي را بدنبال داشته باشد. از سويي، حضور فرزندان، حمايت و مراقبت آن‌ها از والدين سبب امنيت خاطر سالمندان شده و آن‌ها نيز سعي مي‌كنند جهت ايجاد آرامش در فرزندان با شرايط حال سازگاري مثبتي داشته و وضعيت خود را بپذيرند و در نهايت خود- تعالي آن‌ها ارتقاء يابد. خودتعالي با داشتن دوست ‌خوب و فردي براي صحبت كردن ارتقاء مي‌‌يابد و در جامعه سنتي خشكرود ارتباط با فرزندان، اقوام و همسايگان خود مي‌تواند سبب ارتقاء خود- تعالي شود. گرچه در پژوهش حاضر، وضعيت اقتصادي در سطح متوسط بود و بيشتر سالمندان بي‌سواد بودند ولي سطح شادكامي و خود- تعالي سالمندان متوسط به بالا بود كه اين امر را مي‌توان در وجود ارتباطات اجتماعي در سطح خانواده و جامعه سنتي و احترام به سالمندان دانست كه در ايجاد رضايت ‌فردي و حمايت سالمند تأثير بسزايي دارد و سطح اقتصادي و تحصيلات را پوشش مي‌دهد. همچنين، ارتباط مستقيم و معني‌داري بين خود- تعالي با شادكامي نشان داده شد. افراد شادكام احساس كنترل شخصي بيشتري دارند، بيشتر به توانايي‌هاي خود مي‌انديشند تا به ناتواني‌ها، با استرس‌هاي زندگي مقابله بهتري مي‌كنند، عزت نفس بالايي دارند، براي خودشان ارزش قائل هستند و خودشان را دوست دارند. به طور كلي شادكامي مي‌تواند گستره زندگي و نحوه ارتباط و تعامل افراد با محيط پيرامون را تحت تأثير قرار دهد. بنابراين، مي‌توان گفت شادكامي جنبه‌هاي ديگر زندگي از جمله خود- تعالي را ارتقاء مي‌دهد. در خشكرود كه سالمندان و خانواده‌ها به اعتقادات مذهبي و سنتي خود پايبند هستند و خانواده جايگاه ويژه‌اي دارد، سالمندان از سلامت در تمامي ابعاد برخوردار هستند و افراد سالمند با پذيرش شرايط سالمندي و با استفاده از مكانيسم‌هاي سازگاري مؤثر مي‌توانند در ارتقاء سطح رفاه خود، موفق باشند. با توجه به نتايج، توصيه مي‌شود خانواده‌ها و مسئولين از طريق برآورده كردن نيازهاي مادي، اجتماعي و معنوي سالمندان، زمينه افزايش توانايي درك و پذيرش خويشتن، احساس رضايت خاطر و شادي را در آن‌ها ايجاد كنند كه سلامت آن‌ها را به دنبال دارد و با ايجاد محيط شاد و با نشاط عملكرد آن‌ها ارتقاء مي‌يابد كه تبعات مثبتي براي سالمند، خانواده و جامعه به دنبال دارد. همچنين شرايطي فراهم شود تا آن‌ها از تجارب يكديگر بهره‌مند شده و حضور در جمع سبب ارتقاء سلامت آن‌ها شود.

Background & Aims: The population of the elderly has been on a rise, which shows more attention to ensuring the health and well-being of the elderly. On the other hand, the growth of the elderly population and its impact on the social and economic conditions of society leads to more attention to the issue of aging in society. In addition, physical and psychological abilities decrease with aging, which affects the quality of life of people. Overall, quality of life and well-being assessed by indicators such as health, happiness, and loneliness. Happiness is one of the most important needs of human beings, which considerably affects their psychological and physical health that helping the elderly cope with stressful situations. Another factor affecting well-being is self-transcendence, which is a powerful coping mechanism and can lead to personal transformation and improvement of the quality of life, thereby facilitating the process of understanding life changes such as aging. Therefore, self-transcendence is defined as a positive trait in relation to the expansion of one’s outlook on life. This issue includes factors such as spirituality, finding a purpose in life, optimism for the future, coping with problems, using power-based approaches, and connecting with others. In the elderly, by restoring the concept of aging and accepting disability, it reduces stress and focuses more on ability than disability. Therefore, happiness and self-transcendence are important factors in the elderly’s health dimensions. The present study aimed to determine the relationship between happiness and self-transcendence in the elderly of Khoshkrud, Zarandieh City . Materials & Methods: This descriptive-correlational research performed on the elderly selected from those who referred to the health center to receive elderly-related care using sequential sampling. Data collection continued for three months (October-December, 2019), and 84 elderlies who were willing to participate in the research were selected. The inclusion criteria were the age of more than 60 years, the ability to respond to questions physically and mentally, having psychological health which assessed by Abbreviated Mental Test (obtaining a score above 7) and not losing a family member or experiencing a stressful situation in the past two months. Abbreviated Mental Test used to diagnose cognitive impairment, including dementia and delirium in the elderly, applied to assess concentration, attention, short-term and long-term memory. Notably, the Cronbach’s alpha of the tool was 0.76 in Iranian society. The Oxford Happiness Index has 29 questions that scored in a range of zero to 87 and includes five components of life satisfaction, self-honor, subjective wellbeing, satisfaction, and positive mood. Internal consistency was used to determine the reliability of the instrument. The Cronbach's alpha coefficient for the components of life satisfaction, self-honor, subjective wellbeing, satisfaction, and positive mood estimated at 0.85, 0.71, 0.74, 0.79, and 0.77, respectively. On the other hand, the self-transcendence questionnaire included 15 items scored in a range of 15-60, where a higher score was indicative of higher self-transcendence. Internal consistency was used to determine the reliability of the instrument and its Cronbach's alpha coefficient estimated to be 0.69. Researcher with questions from the elderly completed all tools and it took an average of 45 minutes for each elderly person to complete the tools. In addition, data analysis was performed in SPSS version 16 using descriptive statistics (to describe demographic variables and variables of happiness and self-transcendence) and parametric inferential statistics (Pearson’s correlation coefficient, independent t-test, and analysis of variance). Results: In this study, the mean age of the elderly was 65.7±4.8 (60, 79). Moreover, 55 subjects were female (65.5%), 81% were married, 59.5% were illiterate and 64.3% were homemakers. In addition, the mean number of children of the participants was 6.2±1.6 (0, 14). Furthermore, 66.7% had an underlying illness, 56% had a moderate economic status, 61.9% had a family support system and 79.8% lived with their spouse. According to the results, the mean of happiness and self-transcendence in the elderly were 54.42±14.3 and 39.4±5.9, respectively. There was a significant and direct relationship between self-transcendence and happiness (r=0.263, P=0.016), components of life satisfaction (r=0.348, P=0.001) and satisfaction (r=0.325, P=0.003). In addition, a significant difference was observed between the level of education (P=0.038 and P=0.009, respectively) with happiness and self-transcendence and between occupational status and happiness (P=0.039). Moreover, a significant difference was found between the number of children (P=0.037) and residential status (P=0.028) with self-transcendence. Conclusion: According to the results of the study, happiness and its components were more than the average level in the elderlies. In addition, the results were indicative that level of education, job, and economic status had significant differences with happiness. A proper education, job and economic status creates safety in the individual, which improves happiness. Self-transcendence was moderate and economic status, level of education, residential status and number of children had significant differences with elderly’s selftranscendence. Good economic situation causes security in the person and the person can try to help himself without worry and play a role in promoting self-transcendence. On the other hand, the level of education promotes awareness and the ability to obtain information from various sources, which can empower the elderly in self-care and increase their adaptation to old age, and ultimately lead to the promotion of self-transcendence. The presence of children, their support, and care for parents cause security for the elderly, who in return try to adapt to the current situation in order to calm their children and accept their situation and ultimately improve their self-transcendence. In general, self-transcendence promoted by having a good friend and a person to talk to, and in the traditional society of Khoshkroud, communication with children, relatives, and neighbors can promote self-transcendence. Although in the present study, the economic situation was moderate and most of the elderly were illiterate, the level of happiness and self-transcendence of the participants was above average, which can be attributed to the existence of social relations at the family and traditional society and respect for the elderly. These factors played a key role in individual satisfaction and support of the elderly and covered the educational and economic states. Moreover, there was a direct and significant relationship between happiness and self-transcendence. Happy people feel more in control, think more about their abilities rather than inabilities, better cope with life stressors, have higher self-esteem, value themselves, and love themselves. Overall, happiness can affect the scope of life and the way people relate and interact with the environment. As such, happiness promotes other life aspects, including self-transcendence. In Khoshkroud, where the elderly and families adhere to their religious and traditional beliefs and the family has a special position, the elderly enjoy health in all dimensions, and they can accept the conditions of old age and use effective adaptation mechanisms to improve well-being. It recommend that the families and authorities by meeting the economic, social and spiritual needs of the elderly to increase their ability to understand and accept themselves, create a sense of satisfaction and happiness, which increases their health. By creating a happy and lively environment, their performance will be improve, which has positive consequences for the elderly, family, and society. Furthermore, conditions should be provided for them to benefit from each other's experiences and to be present in public to improve their health.