ريخت شناسي قصه هاي عاميانه بختياري بر اساس الگوي ولاديمير پراپ

قوم بختياري ادبيّات شفاهي پرباري دارد امّا در دهه­هاي اخير به دلايل فرهنگي متعدد بسياري از سنّت­ها و ادبيّات شفاهي آن­ها رو به فراموشي نهاده است از آنجايي كه تاكنون هيچ­گونه بررسي ساختاري بر روي قصّه­هاي بختياري صورت نگرفته است. هدف پژوهش حاضر گردآوري اين بخش از زندگي اين قوم و «ريخت­شناسي قصه­هاي بختياري براساس الگوي ولاديمير پراپ» است. در اين پژوهش 24 قصّۀ پريان بختياري از ميان 53 قصّۀ گويشي، انتخاب گرديد و بر اساس الگوي ريخت­شناسي پراپ بررسي شد. شيوۀ پژوهش كيفي است و پژوهشگر با ابزار مصاحبه تمام قصه­ها را از 35 نفر گويشور سالمند با ميانگين سني 67 سال جمع­آوري نموده است. داده­ها با روش تحليل محتوا مورد تجزيه قرار گرفتند. و چهار قصّۀ بسيار معروف بختياري به عنوان نمونه در اين مقاله آورده شد. نتايج اين تحقيق نشان مي­دهد كه قصّه­هاي پريان بختياري به ميزان قابل توجّهي از الگوي پراپ پيروي مي­كنند. كاركرد موجود در اين قصّه­ها خارج از 31 كاركرد پراپ نيست. اغلب اين قصّه­ها با خويشكاري نياز و غيبت و مصيبت آغاز مي­شوند و با خويشكاري­هاي رفع كمبود­، پاداش­، پيروزي و ازدواج پايان مي­پذيرند اين قصّه­ها بيشتر ساختاري ساده و شبيه به هم دارند و اغلب يك، دو و سه حركتي هستند و همچنين اين بررسي نشان داد كه قصّه­هاي بختياري شامل تيپ­هاي مختلف قصّه­هاي ايراني از قبيل حكايت­هاي افسانه­اي­، جانوران­، اسطوره­اي و جن و پري است.