عوامل مٶثر بر هنجارسازي فرهنگي از ديدگاه قرآن كريم

بخش زيادي از بنيادهاي فرهنگي در هر جامعه خرد و كلان، شامل ارزش‌ها و هنجارهايي است كه جهت‌دهي به نگرش‌ها، ذهنيت‌ها و رفتارها را در ميان آن‌ها شكل مي‌دهد. فرهنگ اصيل و آرماني اسلام كه در قرآن كريم متجلي شده است، توجه ويژه‌اي به بيان هنجارها و ارزش‌هاي متعالي براي سعادت در حيات فردي و اجتماعي انسان داشته است. از اين ديدگاه، جامعه آرماني اسلام آن اجتماعي است كه بتواند زمينه تحقق هر چه بيشتر اين ارزش‌ها و هنجارها را در ميان مسلمانان فراهم آورد و از اين طريق، سعادت زندگي دنيوي و اخروي آن‌ها را تضمين نمايد. استقرار ارزش‌ها و هنجارهاي مطلوب ديني در جامعه مسلمانان، وابسته به مجموعه‌اي از عوامل است كه عدم توجهِ به موقع و مناسب به آن‌ها نه تنها در تحقق فرهنگ ديني اخلال ايجاد مي‌كند، بلكه موجب تسهيل در ورود و پذيرش ارزش‌ها و الگوهايي مي‌شود كه بسا تعارض جدي با ارزش‌ها و هنجارهاي مورد نظر اسلام داشته باشد. اين مقاله تلاش دارد به عوامل اصلي كه از ديدگاه قرآن، موجب ايجاد و گسترش فرهنگ و هنجارهاي مطلوب و مورد نظر شريعت اسلام و در نتيجه هنجارمند شدن جامعه مسلمانان مي‌شود، بپردازد. اين عوامل شامل سه دسته اصليِ هنجارفرستان، خودِ هنجار و مخاطبان هنجاري (گروه هدف) مي‌باشد كه ضمن معرفي اجمالي، به ويژگي‌هاي اثربخشي هر كدام مبتني بر آيات و اشاره‌هاي قرآني خواهيم پرداخت.