الگوسازي اثر شوك نرخ ارز بر سرمايه‌گذاري در بخش كشاورزي (كاربرد روش NARDL)

مسئله تنظيم ارز يكي از مسائل اساسي در كشورهاي در حال توسعه است. نرخ ارز ناهماهنگ با تغييرات اقتصادي، سبب جهت‌گيري‌هاي نادرست سياست‌هاي كلان اقتصاد مي‌شود كه اين پديده مشكلاتي در زمينه انتخاب پروژه‌هاي سرمايه‌گذاري ايجاد مي‌كند. مطالعه حاضر، با بهره‌گيري از داده‌هاي سالانه 961357 و به كارگيري الگوي غيرخطي خودرگرسيوني با وقفه‌هاي گسترده (NARDL) به بررسي ارتباط خطي و غيرخطي (متقارن و غير متقارن) شوك نرخ ارز و سرمايه‌گذاري در بخش كشاورزي مي‌پردازد. در اين مطالعه، براي استخراج شوك‌هاي نرخ ارز از فيلتر هودريك پرسكات استفاده شد. نتايج آزمون والد و آماره F و آزمون نسبت حداكثر درستنمايي نشان داد كه الگوي غيرخطي NARDL در مقابل الگوي خطي، در تبيين متغيرهاي مدل كاراتر است. بر اساس نتايج، اثر شوك‌هاي ارزي نامتقارن بوده و شوك‌هاي مثبت ارزي اثر منفي بر سرمايه‌گذاري بخش كشاورزي داشته است، همچنين شوك‌هاي منفي نرخ ارز، اثر مثبت بر سرمايه‌گذاري بخش داشته است. بنابراين بروز هرگونه شوك ارزي، به معناي ايجاد تلاطم در اقتصاد بوده و تخصيص منابع را از سرمايه‌گذاري در فعاليت‌هاي مولد نظير توليد كشاورزي به سمت فعاليت‌هاي غيرمولد نظير سوداگري در بازار ارز، طلا و سكه، دلالي مسكن و خودرو سوق مي‌دهد. يكي از راه‌كارهاي مقابله با اين وضعيت، كاهش شكاف ميان نرخ ارز رسمي و بازار آزاد و همچنين تك‌نرخي كردن ارز است.