بررسي بافت و زمينه كاربرد آيات قرآن در دو اثر روزبهان

در مقاله حاضر آيات مشترك منطق الاسرار و شرح شطحيات روزبهان از منظر بافت و زمينه كاربردشان بررسي شده است. پس از بررسي، دريافته مي‌شود كه روزبهان از آيات قرآني براي پرورش مفاهيم و مضمون سازي خود سود برده است. از منظر كاربردشناسي برخي از آيات با بافت و موقعيت عرفاني به كار برده شده است. بخش ديگري از آيات با بافت و زمينه‏اي از شطح و برداشت‌هاي شطح آميز همراه شده و از منظر كاربردشناسي، روزبهان با اين كار، مضامين ادبي و عرفاني ارزشمندي را پديد آورده است. در بخش ديگر به آياتي مي‌رسيم كه زمينه و بافت تلفيقيِ عرفاني قرآني دارند. برخي از آيات نيز متناسب با بافت بلاغي اثر خصوصا شرح شطحيات تناسب يافته و سبب تصوير آفريني‌هاي جذابي شده است. به لحاظ معناشناسي برخي از آيات، متناسب با بافت قرآني به كار رفته كه كاملا با منظور قرآني و جايگاه آيه در قرآن مطابقت دارد و در بخش ديگري از معناشناسي آيات، روزبهان متناسب با بافت متني معاني آيات را گسترش داده است و اين امر سبب مضمون سازي و آفرينش­هاي ادبي جذابي شده است. سوال اصلي پژوهش، اين است كه روزبهان در منطق الاسرار و شرح شطحيات، آيات قرآن را در چه بافت و زمينه هايي به كار برده است و اينكه آيا به كاربرد آيات در جايگاه قرآني وفادار بوده يا آيات را از اغراض قرآني آن خارج كرده است.روش پژوهش، تحليليتوصيفي و مبتني بر داده‌هاي كتابخانه ايست كه با تلفيق و مقايسه همراه شده است.