دستاوردهاي معنوي حج و راهكارهاي حفظ آنها

از مباحث مهم در زمينه حج، بهره‌مندي از آثار و دستاوردهاي معنوي و اخلاقي آن در تمام طول عمر است. بايد به دنبال راهكارهايي بود تا با به كار گرفتن آنها بتوان اين دستاوردها را در وجود خود حفظ كرد و گسترش داد. به‌طور كلي، راهكارهاي حفظ و گسترش دستاوردهاي معنوي حج را مي‌توان در دو دسته جاي داد: الف) راهكارهاي فكري و شناختي، ب)  راهكارهاي عملي. * راهكارهاي فكري عبارت‌اند از: 1. تفكر در جايگاه انسان در عالم هستي؛ 2. تفكر درباره دستاوردهاي عظيم عمل حج؛ 3. توجه به احترام و موقعيت اجتماعي به دست آمده به سبب عمل حج؛ 4. يادآوري فضاي معنوي حج؛ 5. توجه به قول و قرارها با خدا. * راهكارهاي عملي نيز عبارت‌اند از: 1. مهار علايق و دل‌بستگي‌هاي دنيوي؛ 2. توجه بيشتر به عبادت و راز و نياز با خدا؛ 3. التزام عملي بيشتر به اوامر الهي در همه ساحت‌هاي زندگي؛ 4. مهار نفس با كنترل ذهن و فكر؛ 5. مراقبت دائم از نفس؛ 6. اهتمام بيشتر به اجتناب از گناهان و توبه به درگاه خداوند؛ 7. پاك نگه داشتن مال و دارايي؛ 8. رعايت حقوق مردم.