عوامل مؤثر بر تقاضاي القايي در نظام سلامت ايران

زمينه و هدف: تقاضاي القايي به مفهوم فروش خدمت غيرضروري به بيماران يا مراجعين با اهداف مختلف در حوزه سلامت تعريف ‌شده است. هدف از اين مطالعه شناسايي و ارائه يك چهارچوب جامع از عوامل مؤثر بر تقاضاي القايي در نظام سلامت ايران از ديدگاه متخصصان، كارشناسان، ارايه دهندگان و دريافت كنندگان خدمات است. روش پژوهش: اين مطالعه از نوع تحليل اسناد در مقطع زماني ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۷ بود. در ابتدا به روش مروري نقلي و جستجو در پايگاه‌هاي استنادي معتبر ايران و جهان، فهرستي از مقالات به دست آمد. سپس با پالايش آن‌ها ۱۴ مقاله از پايگاه‌هاي داده ايراني و ۱۰۱ مقاله از پايگاه‌هاي استنادي جهاني بررسي و با توجه به هدف پژوهش ۲۰ مقاله مرتبط انتخاب و با مطالعه دقيق آن‌ها به روش تحليل اسناد، فهرستي از عوامل اصلي و فرعي و مؤلفه‌هاي تقاضاي القايي شناسايي شد. در مرحله بعد اين فهرست با كمك گروه صاحب‌نظران و كارشناسان خبره، تعديل و فهرست نهايي به دست آمد. يافته‌ها: نتايج نهايي حاصل از تحليل اوليه و نظرات متخصصان و كارشناسان زبده در رابطه با عوامل مؤثر بر تقاضاي القايي، در قالب ۵ مقوله اصلي زيربنايي، اجتماعي، ساختاري سازماني، اقتصادي، ذي‌نفعان و ۱۸ مقوله فرعي و ۸۲ عامل شناسايي و ارائه شد. نتيجه‌گيري: جمع‌بندي يافته‌هاي اين پژوهش نشان‌دهنده آن است كه به دليل گستردگي و تعدد عوامل و ماهيت پيچيده پديده تقاضاي القايي در نظام سلامت تنها با شناسايي عوامل مرتبط مي‌توان اثرات ناخواسته آن را مهار كرد.