شباهت‌ها و تفاوت‌هاي سوررئاليسم و عرفان

وجود برخي عوامل مشترك در عرفان و سوررئاليسم، عده‌اي را به برآن داشت تا حكم به مشابهت عرفان و سوررئاليسم كنند. عواملي همچون: شطح‌گويي‌هاي عارفان و نگارش خودكار سوررئاليست‌ها، ناهوشياري بر خويشتن در لحظات سكر و فنا، جست‌وجوي راه رستگاري در مراحلي بالاتر از خويشتن معمول و زندگي عادي و در لحظات خلسه و اشراق، گونه‌اي عقل‌ستيزي، تأكيد بر خيال، كوشش در شكستن غل و زنجيرهاي خويش، تلاش در جهت تغيير دادن درك از دنيا، تأكيد بر عشق و جست‌وجوي واقعيت در فراسو و در باطن واقعيت ظاهري از رهگذر خلسه، اشراق و ارج‌نهادن بر جنون، و رسيدن به معنا و حقيقت. اما تفاوت‌هاي ميان اين‌دو، تفاوتي عميق و بنيادي است و اگر شباهتي وجود دارد، بيشتر در حوزة روش‌ها و ادعاها و آثار ـ البته در بستري بسيار متفاوت- است؛ ولي وجود همين شباهت‌ها، پژوهشگران را به مقايسة ميان آنها برانگيخته است؛ درحالي‌كه اين‌دو، هم در مقصد و هم در راه و هم در برداشت خويش از انسان و لايه‌هاي نهان وجود او، تفاوت‌هايي ژرف با يكديگر دارند.