تعامل متوليان قبرستان بقيع با زائران ايراني در دوره قاجاريه

شهرهاي مكه و مدينه به‌ علت جنبه‌هاي مذهبي و ديني، از ديرباز مقصد زيارتي ايرانيان بوده است و شيوه برخورد با زائران ايراني در اماكن مقدسه حجاز از جمله مسائلي بوده است كه همواره مورد توجه جامعه ايراني در ساليان اخير بوده است و در مواردي نحوه تعامل با زائران ايراني موجبات ناخرسندي زوار را فراهم كرده است. تمركز ما در اين مقاله، بررسي نحوه تعامل متوليان و خدام قبرستان بقيع با زائران ايراني در دوره قاجاريه است. هدف اين مطالعه، پاسخگويي به‌ اين سؤالات اساسي است كه ‌اوّلاً رفتارهاي متوليان و خدام با ايرانيان در دوره قاجاريه چگونه بوده ‌است؟ ثانياً چه عواملي در شيوه تعامل متوليان بقيع با ايرانيان دخيل بوده است؟ اين پژوهش با اتكا بر گزارش سفرنامه‌هاي حج فارسي در دوره قاجاريه انجام شده كه عمدتاً به دست افراد فرهيخته اين دوره نگاشته شده است. نتايج اين تحقيق نشان مي‌دهد دو عامل شيعه بودن و عجم بودن، همواره مستمسكي براي سختگيري و آزار زائران حرم ائمه بقيع بوده است و اين شرايط براي ايرانيان به مراتب سخت‌تر از ساير زائران بوده است.