نمود تكوين ايران به‌مثابه واقعيتي جغرافيايي در قصه‌ي حسين‌كرد شبستري

در اين نوشتار، نشان داده مي‌شود كه چرا و چگونه شرايط اجتماعي داخلي و موقعيت سياسي خارجي، شاه‌عباس را ملزم به تلفيق دو هويت ملي و مذهبي و ايجاد هويت واحد (ملي ـ مذهبي) كرد. در همين راستا، قصه‌ي حسين‌كرد شبستري كه گوياترين قصه در باب مسائل سياسي و اجتماعي عصر صفوي است، به‌منزله نمونه‌ي موردي انتخاب شده و در اين قصه، شرايط سياسي، فرهنگي و اجتماعي عصر صفوي مطالعه شده است؛ هم‌چنين به نقش اين قصه در دو سوي مهم تشكيل‌دهنده‌ي هويت ايراني در اين عصر، يعني مليت و مذهب پرداخته شد. براي تحقق اهداف مذكور، قصه‌ي حسين‌كرد، در چهار ساحت ساخت مفهوم ميهن، تمركز بر نام ايران در قالب محدوده‌ي مشخص جغرافيايي، مرز مذهبي و قهرمانان محلي، با روش تحليل محتوا، بررسي شد. نتايج پژوهش نشان مي‌دهد كه ايران، در عهد شاه‌عباس از يك مفهوم، به واقعيتي جغرافيايي با مرزهاي داخلي و خارجي مشخص تبديل ‌شده كه دستاورد آن، شكل‌گيري يك هويت ملي ـ مذهبي بوده است.