بررسي كاركرد نمادين اعداد و اشكال در ساختار خسرو و شيرين نظامي

كشف ساختار يك اثر، نقشي برجسته در دستيابي به مضمون و محتوا و لايه‏هاي پنهان معنايي آن دارد. بسياري از اساطير، افسانه‏ها، قصه‎هاي پريان و رواياتي با درونمايه نمادين، داراي ساختارهايي نظام‎مند و نمادين هستند كه اعدد و اشكال و نگاره‏ها در آنها كاربردي برجسته دارند. از جمله اين متون، منظومه خسرو و شيرين نظامي است كه روايتگر داستاني تاريخي است كه به افسانه‏ها پيوسته و از اين روي داراي مضامين و مفاهيم نمادين و كهن‎الگويي است و بايد به دنبال ساختاري نمادين در آن بود؛ ساختاري كه اشكالي چون: ماندالا، مربع و مثلث كه ارتباطي برجسته با اعداد دو و سه و چهار دارد، زيربناي اصلي حركت و چينش و گزينش اشخاص و عناصر داستاني را معين مي‏كند. در اين مقاله به چگونگي ارتباط و نقش اعداد و معاني نمادين منظومه، به روش تحليل و توصيف متن پاسخ داده مي شود. نتيجه بررسي نشان مي دهد كه در اين اثر، حركت قهرمان روايت، حركتي ماندالايي است كه آغاز و پايان آن در جغرافياي داستان يكي است و در پايان اين ماندالاي چهارتو، چهارگوشه‏اي وعده داده شده، جايگزين مربع آشفته آغاز داستان مي‎شود و به تعبيري روانشناختي، خسروپرويز به فرايند فرديت رواني دست مي‎يابد