ناصحي خردمند، ناصحي هنرمند

از ديرباز تاكنون بشر هيچگاه از امر تعليم و تربيت بي نياز نبوده است. او عمدتاً در وهله اول نصيحت گريز است و تحمل شنيدن اندرز را دشوار و عمل به آن را ناممكن مي داند و دوست دارد خود مستقيماً مباني تربيتي را تجربه كند اما دير يا زود، مستقيم يا غيرمستقيم متوجه ميشود كه از رهنمودهاي ديگران بايد بهره مند گردد. بنابراين، بحث اندرزگويي و اندرزپذيري در زندگي بشر، دو امر گريزناپذير است و تجلي و گستردگي آنها را در متون ادبي و مذهبي در رأس هرم اخلاقيات مي بينيم. بنابراين، آنچه در تحقق اندرز بسيار حائز اهميت و كارساز است، گزينش كلام و چگونگي طرز بيان است كه عمدتاً به دليل عدم رعايت اصول و موازين اندرزگويي، كم اثر و ناكارآمد است. در اين مقاله، نگارنده حكايت سعدي مندرج در صفحه 33 كتاب علوم و فنون پايه دهم و درس دوم كتاب فارسي دهم از «قابوسنامه»، را به عنوان دو نمونه متن تعليمي ـ تربيتي در سه قلمرو زباني، ادبي و به ويژه فكري تبيين كرده است.