بررسي انعكاس گرايش‌هاي قومي، ديني و سياسي در متون جغرافيايي: بررسي موردي المسالك و الممالك اصطخري و احسن التقاسيم مقدسي

از متون جغرافياي انساني اطلاعات و آگاهي‌هاي ارزشمندي در زمينه‌هاي اجتماعي، فرهنگي و تاريخي به دست مي‌آيد. در اين متون، جغرافي نگاران مسلمان به وصف اوضاع اجتماعي، خُلق و خو، آداب و رسوم، اوضاع ديني و سياسي اقوام و ساكنان مناطق گوناگون جهان اسلام پرداخته‌اند. وصف اصطخري و مقدسي دو جغرافي نگار برجسته ايراني و عرب قرن چهارم، علاوه بر بيان امور واقع جغرافيايي ـ تاريخي، تحت تأثير گرايشهاي قومي، ديني و سياسي آنان نيز قرار داشته است. در اين مقاله، به روش توصيفي ـ تحليلي نمونه‌هايي از انعكاس گرايشهاي مذكور در آثار دو دانشمند جغرافي نگار بررسي خواهد شد. نتيجه نشان مي‌دهد كه در بهره‌گيري از متون جغرافيايي و نيز تاريخي، همواره بايد جانب احتياط را نگاه داشت و ارزيابي، تهذيب و نقد محتويات در استناد به آنها مي‌بايد در نظر گرفته شود.