پيشينه كاربرد اتباع در زبان و ادب فارسي

مركب‌هاي اتباعي تركيب‌هايي هستند كه بر اثر تكرار قسمتي از پايه ساخته مي‌شوند. در اين تركيب‌ها، بخش مكرر معني ندارد و هيچ‌گاه به تنهايي به كار نمي‌رود. اين واژگان در زبان گفتاري مردم متداول است و در دوران اخير، در برخي متون نظم و نثر، به‌ويژه داستان‌هايي كه به زبان عاميانه نوشته شده‌اند، به كار رفته است. در اين پژوهش با رويكرد تاريخي و روش توصيفي، پيشينه كاربرد مركب‌هاي اتباعي (اتباع مهمل) در متون نثر و نظم فارسي را واكاوي كرده‌ايم. طبق يافته‌هاي اين پژوهش، ‌پيشينه كاربرد مركب‌هاي اتباعي در زبان‌ فارسي به قرن اول هجري قمري و در متون نظم و نثر فارسي به قرن چهارم هجري مي‌رسد. البته اين تركيب‌ها تا قرن سيزدهم هجري، تنوع و فراواني چنداني نداشتند و به ندرت در متون فارسي ديده مي‌شوند. در قرن سيزدهم، كاربرد اين تركيب‌ها در زبان و ادب فارسي، به‌ويژه آثار داستاني، با مايه‌هاي طنز و هزل فزوني يافت و تركيب‌هاي جديدي به دايره واژگان فارسي افزوده شد.