نقش هنر و ادبيات در فرايند هويت يابي كودكان

هويت‌يابي كودكان در بسترهايي چون روان‌شناسي، فلسفه، جامعه‌شناسي و تعليم‌وتربيت پا به عرصه وجود نهاد و گسترش آن در گرو توسعه اين بسترهاست. بدين جهت، هنگامي كه روان‌شناسي موضوع بسترهاي هويت‌يابي كودكان را مي‌كاود، زمينه رشد و توسعه خود و نيز بسترهاي ديگر را فراهم مي‌آورد. در اين راستا ورود موضوع هنر و ادبيات به‌عنوان دو واسطه مهم از موارد مرتبطي است كه بسط و گسترش آن نتايج سودمندي را درخصوص دستيابي به هدف مشترك اين علوم يعني كمك به كودكان در جهت هويت‌يابي آنان دارد. درواقع، جز علومي مانند روان‌شناسي و جامعه‌شناسي، ادبيات و هنر نيز به مدد ابزار و روش‌هاي گوناگون و با محتواي دروني خويش پاسخگوي نياز كودكان به درك و دريافت «من» دروني و ماهيت وجودي‌شان است، هويت برايند عوامل متفاوتي است كه به شناخت انسان از خود و جايگاهش در محيط خانواده، مدرسه، اجتماع و ... باز مي‌گردد، كيستي و چيستي و توجه به «خود» يا خويشتن خويش1 از ابتداي خلقت با انسان همراه بوده است. ادبيات و هنر به‌ويژه شعر، داستان، نمايشنامه، نقاشي و مصاديق مختلف آن‌ها همواره در شناسايي و پاسخ‌گويي به مسئله هويت و هويت‌يابي نقش اساسي و مهمي ايفا كرده است. اين مقاله با هدف دستيابي به مفهوم هويت و هويت‌يابي در كودكان و تأثير هنر و ادبيات بر اين فرايند به رشته تحرير درآمده است. با توجه به اهميت دوران كودكي در رشد شخصيت از سويي و لزوم درك و دريافت هويت و هويت‌يابي در اين دوره، از سوي ديگر، در اين مقاله بر احراز شناخت نسبت به هويت‌يابي كودكان و نقش، جايگاه و تأثير هنر و ادبيات در شكل‌گيري و انسجام هويت در كودكان تأكيد مي‌شود. از اين‌رو هنر و ادبيات را مي‌توان عنصري ميانجي دانست كه به كودك در فرايند هويت‌يابي به خوبي كمك مي‌كند.