ارزيابي تحمل به خشكي در هيبريدهاي تست كراس چغندرقند تحت شرايط تنش كم آبياري

اين آزمايش به‌منظور ارزيابي تحمل به خشكي هيبريد هاي تست كراس چغندرقند (57 هيبريد) به همراه هفت شاهد (ارقام IR7، ماندارين، جلگه، پايا، فتورا، SC (7112*SB36) و جمعيت اصلاحي اوليه) در مركز تحقيقات و آموزش كشاورزي و منابع طبيعي خراسان رضوي در دو آزمايش جداگانه در قالب طرح لاتيس نامتعادل (8×8) با چهار تكرار در سال زراعي 1395 انجام شد. آبياري ها تا مرحله تنك و وجين (استقرار بوته ها) به‌طورمعمول انجام شد. آبياري هاي بعدي در شرايط بدون تنش پس از 90 ميلي متر و در شرايط تنش كم‌آبياري پس از 200 ميلي متر تبخير از تشتك تبخير كلاس A صورت گرفت. صفات موردمطالعه شامل عملكرد ريشه، درصدقند،عملكردشكر، ميزان سديم، ميزان پتاسيم، ميزان نيتروژن مضره، ضريب قليائيت، درصد قندملاس، شكر قابل استحصال، عملكردشكرسفيد و ضريب استحصال شكر بود. نتايج تجزيه واريانس مركب نشان داد كه ازنظر كليه صفات بين ژنوتيپ هاي موردبررسي و رژيم هاي مختلف آبياري تفاوت معني داري در سطح يك درصد وجود دارد. بيشترين عملكرد شكر سفيد در شرايط بدون تنش و تنش كم‌آبياري به ترتيب در هيبريد (7112*SB36)*S1–73 به ميزان 13.34 تن در هكتار و رقم شاهد ماندارين به ميزان 9.37 تن در هكتار، مشاهده گرديد. تجزيه همبستگي بيانگر رابطه مثبت و معني دار بين عملكرد شكر سفيد با عملكرد ريشه، درصد قند، عملكرد شكر، شكر قابل استحصال و ضريب استحصال شكر و همچنين همبستگي منفي و معني دار با ميزان سديم، پتاسيم، ضريب قليائيت و درصد قند ملاس تحت هردوشرايط بود. بر اساس نتايج تجزيه رگرسيون گام‌به‌گام صفات عملكرد شكر، ضريب استحصال شكر، عملكرد ريشه و درصد قند بيش از99 درصد تغييرات عملكرد شكرسفيد را در هر دو شرايط (بدون تنش و تنش كم‌آبياري) توجيه كردند. همچنين نتايج نشان داد كه در شرايط عدم تنش عملكرد ريشه (1.17) و در شرايط تنش نيز عملكرد شكر (0.98) بيشترين اثر مستقيم را بر عملكرد شكر سفيد داشته اند. درنهايت، در بين هيبريدهاي موردمطالعه، هيبريدهاي (7112*SB36)*S1–73، (7112*SB36)*S166 و (7112*SB36)*S172 كه هم ازلحاظ شاخص تحمل به تنش (STI) و هم ازلحاظ صفات عملكردي در شرايط تنش برتر بودند به‌عنوان متحمل ترين هيبريدها به تنش خشكي معرفي شدند.