تخريب حريم رودخانه و عوامل مؤثر بر آن؛ مطالعه موردي رودخانه دينور در استان كرمانشاه

رودخانه‌ها سيستم‌هاي اكوهيدرولوژيك پويايي هستند كه نقش مهمي در كشاورزي، صنعت، گردشگري و پايداري محيط‏زيست دارند. با اين وجود، منابع آب و دبي جريان آن‏ها متأثر از تغيير كاربري اراضي، فاضلاب‏هاي خانگي و صنعتي، پسماندهاي كشاورزي، ‏سدسازي‏هاي بي‏رويه و خشكسالي دستخوش تغيير و آلودگي است. هدف از انجام اين پژوهش بررسي ميداني تغييركاربري حوضه بالادست و تخريب پوشش گياهي حاشيه رودخانه و عوامل موثر بر آن بود كه در هفت بازه مختلف رودخانه دينور در استان كرمانشاه (سرشاخه‏اي از بالادست كرخه) طي سال‏هاي 97-1395 انجام يافت. نتايج اين تحقيق نشان داد كه به دليل نهشته‏هاي حاوي سيلت و رس كواترنر در چهار بازه دشتي، رودخانه حالت مئاندري و شرياني داشته كه در نتيجه برداشت نامناسب شن و ماسه و تغيير كاربري و حذف پوشش دائمي، به‏ويژه بيشه و چمنزارها و جايگزيني آن‌ها با گز رودخانه‏اي به همراه تشديد فرسايش شده است. هم‌چنين در اين بازه‏ها رودخانه توسط رهاسازي انواع زباله و پسماندهاي پلاستيكي و فضولات دامي و كشاورزي آلوده مي‏گردد. در سرشاخه رودخانه برداشت شديد خاك براي فعاليت‏هاي عمراني و راهسازي به همراه شخم بي‏رويه منشاء رسوبات ريزدانه است كه در حين بارش توسط رواناب سريعا وارد سيستم رودخانه شده و گل‏آلودگي آب را سبب مي‏گردد. به‌طوركلي مورفولوژي رودخانه دينور در حال تغيير است و منابع آب آن نيز دستخوش تغييرات و آلودگي جبران‏ناپذير ناشي از تغيير كاربري، شخم نامناسب، فعاليت‏هاي بي‏رويه عمراني، گردشگري محلي و ريختن انواع زباله در حريم رودخانه است كه با روندي شتابدار ادامه دارد.