انواع تمثيل در ادب فارسي

تمثيل، از مهم‌ترين و پركاربردترين شگردهاي ادبي در متون ادبي تعليمي و سبك هندي است. اساس اين هنر بياني بر تشبيه است و در آن شاعر يا نويسنده براي تاييد يا روشن شدن مطلبي» آن را به موضوعي ساده‌تر تشبيه مي‌كند يا براي اثبات موضوعي» نمونه و مثالي رايج و مشهور مي‌آورد تا از اين طريق» مفاهيم و نظريّات خود را به خواننده يا شنونده منتقل كند. استفاده از اين شيوه ادبي در آثار ادبي تعليمي» تعليم و پند و اندرزهاي اخلاقي را حلاوت بخشيده و تاثيرگذاري آن‌ها را دو چندان ساخته است. در آثار ادبي تعليمي بسامد حكايت‌هاي تمثيلي و در سبك هندي بسامد اسلوب معادله بيشتر از اقسام ديگر تمثيل است. در اين مقاله بعد از توضيح و تبيين انواع گوناگون تمثيل» براي هر يك از آن‌هاء نمونه‌هايي از آثار مهم ادب فارسي آورده شده و نقاط ضعف و قوّت آن‌ها مورد نقد و بررسي قرار گرفته است. شيوة پژوهش, براساس نحوة كاربرد مصداق‌هاي اين آراية ادبي در آثار مهم تعليمي و سبك هندي و ملاحظةه ديدگاه‌هاي صاحب‌نظران و دريافت شخصي از اين هنر بلاغي صورت گرفته است. نتيجه كلّي مقاله اين است كه به كار بردن فراوان صورت‌هاي مختلف تمثيل, جزء مختصات اصلي و ذات آثار ادبي تعليمي و سبك هندي و از رازهاي زيبايي و زبان آن‌ها بر خواننده است.