مطالعه‌اي بر بازتاب انواع نمايش‌ها در نگارگري عصر صفوي

كاهش حمايت درباري از توليد نسخ خطي مصوّر در عصر صفوي، سبب شد تا نگارگري حاميان جديدي از طبقه ثروتمند پيدا كند. با ظهور حاميان جديد، نوع و محتواي نقاشي ايران تغيير كرد. در اين فضاي جديد بود كه توجه نقاشان به ترسيم چهره واقعي متكدّيان، لوطيان، كارگران و رامش‌گران جلب شد و زمينه اي براي ورود نمايش و سرگرمي هاي عامه مردم به نگارگري مهيا شد. واكاوي نحوه بازنمايي انواع نمايش در نگارگري صفوي اهميت شاياني در شناسايي مهم ترين و يا رايج ترين انواع نمايش ها و سرگرمي ها در اين عصر دارد. اين نوشتار با استفاده از روش توصيفي تحليلي و شيوه مطالعه كتابخانه اي به بررسي انواع نمايش در دو گروه مذهبي و غير مذهبي پرداخته و به اين پرسش مي پردازد كه: چه نمايش هايي بيش‌تر به تصوير كشيده شده اند و كدام نمايش ها در نگارگري صفوي حضور ندارند؟ پاسخ به اين پرسش، سوال ديگري را به پيش مي كشد و آن اين‌كه: چرا اثري از نمايش هاي آييني و مذهبي در نگارگري نيست؟ يافته ها نشان مي دهد كه، اگرچه پادشاهان صفوي مبلغ مذهب تشيع بودند، نگاره هاي به‌جا مانده از مراسمي به غير از آيين ها و نمايش هاي مذهبي حكايت مي كنند. در حقيقت، بيش‌تر نمايش ها به مفهوم امروزي آن، خاستگاه عامه داشته و در كوچه و بازار و قهوه خانه ها اجرا مي شده؛ در حالي كه، اكثر نگارگران در دربار شاهان بودند.