رهشِ سهروردي از چالشِ مطابقت و اين‌هماني

سهروردي در نظام حكمت اشراق، از خود و خودآگاهيِ شهودي‌اش ره مي‌سپرد و به خدا مي‌رسد. او از يك‌سو، هويتِ خود و مبادي نوري‌اش را «حضورِ نزد خود» مي‌يابد و از ديگر سو، فاعليت (مبدئيت) و ديگرآگاهيِ انوار جوهري را با اضافه اشراقي تبيين مي‌كند. از عباراتي كه در هر يك از آثار تعليمي او به تبيينِ چيستي و تعيينِ جايگاه اشراق و شهود در دو سپهر هستي و شناخت اختصاص يافته‌اند، مي‌توان اين‌همانيِ «هستي» و «حضور» را نتيجه گرفت و كليتِ ضروري اين معادله را در خودآگاهي و ديگرآگاهيِ نورالانوار به اثبات رساند؛ رهيافتي كه به نحو نظام‌مند، هر گسستِ ممكن بين هستي‌شناسي و شناخت‌شناسي را مرتفع مي‌كند. در واقع، سهروردي با بازبُردِ علم حصولي (باواسطه) به علم حضوري (بي‌واسطه) و با پي‌افكندنِ شناخت انساني بر ضرورت و يقينِ شهودي، چالش احرازناپذيريِ مطابقت بين معلومِ بالذات (امر ذهني) و معلوم بالعرض (امر عيني) را پشت سر مي‌نهد و نحوه احرازِ اين‌همانيِ شخصي را تبيين مي‌كند.