نقش رويه قضايي محاكم در توسعه حقوق اداري ايران

The Role of Judicial Procedure Courts in the Development of Iranian Administrative Law

در نظام هاي حقوق اداري پيشرو، رويۀ قضايي به‌عنوان مهم‌ترين منبع قواعد حقوقي در كنار قانون، قرار دارد؛ چرا كه قانون به تنهايي نمي تواند نظام حقوقي را تغذيه نمايد. هر‌چند در نظام حقوق اداري ايران استفاده از رويۀ قضايي غالباً به‌عنوان منبع فرعي و تفسيري قانون و نه به‌عنوان منبع اصلي مورد توجه بوده لكن نقش دادگاه هاي اداري، خصوصاً در رأس آن‌ها ديوان عدالت اداري در بيان و توليد رويۀ قضايي حاوي اصول كلي و مفاهيم بنيادي حقوق اداري، بسيار مهم و حياتي بوده و از اين طريق ميتواند نقش مهم و مؤثري در اعتلا و پرورش حقوق اداري ايفا نمايد. مقالۀ حاضر، با استفاده از روش مطالعه و بهره گيري از نمونه هاي عملي (پروندۀ قضايي) جهت تبيين نقش رويۀ قضايي محاكم در توسعۀ حقوق اداري با تأكيد بر رويۀ قضايي ديوان عدالت اداري به رشتۀ تحرير درآمده است. در اين نوشتار برآنيم تا ضمن بررسي ضرورت به‌كارگيري رويۀ قضايي محاكم با تأكيد بر نقش ديوان عدالت اداري به‌عنوان مهم‌ترين مرجع قضايي در رسيدگي به دعاوي اداري، به نقش رويۀ قضايي محاكم در توسعۀ حقوق اداري پرداخته شود.

Today, in leading administrative law systems, the Judicial precedent along with the law is the most important source of legal rules, and the law alone can not feed the legal system. Although in the administrative law system of Iran, the use of Judicial precedent has often been considered as a source and interpretation of the law and not as the main source, but the role of administrative courts, especially at their head, namely, the Administrative Justice Court, in the formulation and production of a Judicial precedent containing general principles and The basic concepts of administrative law are vital and can play an important and important role in fostering administrative law. The present paper draws on practical examples of case studies to explain the role of the Judicial precedent in the development of administrative law, with emphasis on the Judicial precedent of the Administrative Justice Court. The results of the survey indicate that judicial procedures can play a fundamental role in the evolution and development of administrative law as a core source for consolidating and enhancing the concepts and principles of public law as well as the complementary instrument of law and guidance in the adoption of progressive administrative law.