برآورد ضريب كيفيت موج برشي(Qs) براي شرق ايران

Evaluated quality factor of shear wave (QS) for East of Iran

كاهيدگي امواج لرزه­اي در زمين، يكي از خواص مهم ساختار زمين بشمار مي­آيد و مطالعات انجام شده بر روي آن نشان مي­دهد كه كاهيدگي امواج لرزه­اي با لرزه­خيزي، زمين­ساخت و ويژگي­هاي فيزيكي محيط انتشار امواج ارتباط دارد و به صورت عكس ضريب كيفيت (Q) بيان مي­شود. هدف از اين پژوهش، برآورد ضريب كيفيت موج برشي به روش كاهش طيفي براي خراسان رضوي و خراسان جنوبي، محصور به 36-32 درجه عرض شمالي و 62-56 درجه طول شرقي است كه در ايالت لرزه­زمين­ساختي شرق ـ ايران مركزي قرار دارد و بارها توسط زمين­لرزه­هاي مخرب، ويران شده است. بدين منظور، ضريب كيفيت امواج برشي (QS) براي هفت باند فركانسي 2-1، 4-2، 6-3، 8-4، 12-6، 16-8 و 24-12 هرتز با بسامدهاي مركزي 5/1، 3، 5/4، 6، 9 ،12 و 18 هرتز براي گستره مورد مطالعه با استفاده از داده­هاي شتابنگاري ثبت شده از زمين­لرزه10 مه سال 1997 ميلادي قائن­ـ­اردكول، توسط شبكه شتابنگاري، وابسته به مركز تحقيقات مسكن و شهرسازي(BHRC)، برآورد شده است. بر اساس نتايج به دست آمده، رابطه وابستگي بسامدي ضريب كيفيت امواج مستقيم S براي مولفه­T ، و براي مولفه L، است. همچنين رابطه وابستگي بسامدي ميانگين ضريب كيفيت امواج برشي دو مولفه افقي به صورت بدست آمده است. مقدار ضريب كيفيت بدست آمده در بسامد مرجع 0/1هرتز (Q0) كمتر از 200 است. اين امر نشان دهندة آن است كه ناحية مورد بررسي علاوه بر اينكه از نظر زمين­ساختي و لرزه­خيزي كاملا فعال است و داراي كاهيدگي و ناهمگني زيادي مي­باشد. نتايج بدست آمده با ساختار رسوبي منطقه مطابقت دارد. همچنين نتايج به دست آمده در اين مطالعه براي Q0 و رابطة وابستگي فركانسي، با پژوهش­هاي انجام گرفته براي ديگر مناطق لرزه­خيز ايران ( مانند آوج، اردبيل واقع در شمال­غرب ايران ) و برخي نقاط ديگر جهان ( مانند منطقه كانتو در ژاپن، ناحيه كچ در گجرات هند)، همخواني خوبي دارد و جذب زياد و ضريب كيفيت كوچك برآورد شده براي گستره مورد مطالعه قابل انتظار است. زيرا به طور كلي مناطقي كه از نظر زمين ساختي و زمين شناسي مشابهند، مقادير ضريب كيفيت و وابستگي فركانسي مشابهي دارند.