تأثير جغرافياي محيطي بر اخلاق و رفتار مردم بصره در عصر امام علي(ع)

شناخت محيط و عوامل جغرافيايي شهر بصره و تأثير آن ها در اخلاق و رفتار  مردم، در كنار آگاهي از ساير عوامل فردي و اجتماعي مردمان اين شهر در عصر امام علي(ع) مي تواند اسباب انحراف بصريان در بيعت شكني با امام علي(ع) و برپايي جمگ جمل را روشن تر نمايد. امام علي(ع) بعد از پيروزي در جنگ جمل، بصريان را نكوهش كرده و افكار سفيهانه مردم اين شهر را متأثر از عواملي از جمله جغرافيايي بصره دانسته است. پژوهش حاضر به شيوه توصيفي تحليلي و با گردآوري داده هاي كتابخانه اي به ويژه كتاب نهج البلاغه و بيانات حضرت علي(ع) در مواجهه با مردم بصره، تلاش مي كند علل و اسباب رفتار و اخلاق مردم را در مخالفت با امام علي(ع) در حوزه تأثير عوامل جغرافيايي در آن دوران تبيين نمايد. نتايج اين پژوهش نشان مي دهد كه محيط طبيعي و عوامل جغرافيايي مانند(آب، خاك، هوا، مسيرهاي موصلاتي، بندري بودن، نزديكي به كشورهاي متمدن و غيره) در كنار عوامل متعدد ديگر، در اخلاق و رفتار بصريان تأثير گذاشته و در نتيجه بخشي از علل و زمينه هاي انحراف آن ها از امام علي(ع) به واسطه محيط طبيعي شكل گرفته است. البته عوامل طبيعي تأثير جبرگونه و غيرقابل تغيير نداشته و فقط تسهيل كننده و بسترساز انحراف رفتاري مردمان بصره در رويارويي با امام علي(ع) در عصر علوي بوده است. تأثيرپذيري بخشي از بصريان از اين عوامل و هميشگي نبودن آن ها بيانگر مفيد بودن اين تأثير در كلام امام علي(ع) است.