مدينه و مكه نزد شرق‌شناسان (سدۀ شانزدهم – سدۀ بيستم ميلادي)

شهرهاي مكه و مدينه از قرن شانزدهم ميلادي توجه شرق‌شناسان را به خود جلب كردند. نخست به اين دليل كه جايگاه پيدايش اسلام بودند و سپس همچون واحدهاي شهري شرقي، همانند استانبول و قاهره. بااين‌حال، از آنجا كه اين دو شهر براي شرق‌شناسان قدغن بودند، شناخت فرهيختگان از آنها كمتر از طريق بازديد و بيشتر بر پايۀ مقابلۀ منابع عربي و فارسي حاصل مي‌شد و در نتيجه به جهت‌گيري اين منابع ابتدايي وابسته بود. هنگامي كه برخي سياحان موفق به بازديد از اين شهرها شدند، علاقه‌شان متمركز به عبادتگاه‌ها باقي ماند. لذا تاريخ و مكان‌نگاري (توپوگرافي) عبادتگاه‌ها با جزئيات تشريح شد، ولي سازمان شهري و تاريخ اجتماعي اين دو شهر كمتر مورد مداقه قرار گرفت.