رؤيا: گفتمان هويت‌بخش شيعي عوامانه در قصه ابومسلم‌نامه

هر متني مخاطبانش را به فهم خاصي از واقعيت سوق مي‌دهد. قصه ابومسلم‌نامه از زمان پيدايش، صحنه رويارويي طيف‌ها و جريان‌هاي مذهبي‌فكري به تبعيت از قدرت سياسي بوده است. نقش رؤيا و مكاشفه در ساختار اين اثر سبب شده است قصه‌اي ايدئولوژيك و متناسب با فهم مخاطب شيعي شكل بگيرد و در شكل‌گيري آثار بعدي همچون جهان‌گشاي خاقان و عالم‌آراي صفوي نقش داشته است. در اين نوشتار مي‌كوشيم، مبتني بر چارچوب فركلاف، تأثير رؤيا در گفتمان شيعي در مخالفت با گفتمان اهل سنت در قصه ابومسلم‌نامه را بررسي، و با استفاده از تمهيدات بلاغي اين مسئله را توصيف، تفسير و تبيين كنيم كه چگونه شيعيان عصر صفوي با برجسته‌كردن خود، و بهره‌مندي از تمهيدات بلاغي و ديگر ابزارهاي قدرت توانستند در چارچوب گفتماني غالب، حريف سني خود را از صحنه سياسي‌فرهنگي به حاشيه برانند و موجب گسترش، و سرانجام سلطه سياسي در ايران شوند. استفاده از رؤيا به گونه‌اي هدفمند براي پيشبرد اين هدف، موضوع اين مقاله است كه به شيوه توصيفي-‌تحليلي مبتني بر منابع كتاب‌خانه‌اي پي گرفته خواهد شد.