بررسي سبكي و محتوايي حماسۀ تاريخي «ظفرنامه» اثر حمدالله مستوفي

دردورۀ مغول، به دلايل روحيات خاص مغولان، حذف خلافت عباسي، ضعف تمايلات ملي، تغييرتدريجي شرايط سياسي-اجتماعي ايران و رواج نهضت تاريخ‌نويسي، از رونق حماسه‌هاي ملي كاسته شد و نظم حماسه‌هاي تاريخي رونق گرفت. ظفرنامه اثرحمدالله مستوفي، مهمترين حماسي تاريخي موجود است بالغ بر 75000بيت به بحر متقارب و منقسم بر سه قسمت(قسم اسلامي، قسم احكام دربارۀ تاريخ ايران، و قسم سلطاني دربارۀ تاريخ مغول) كه به تقليد از شاهنامه و در ادامۀ آن يعني از ظهور اسلام تا دورۀ مولف سروده شده است. در اين مقاله كه به روش كتابخانه‌اي نگاشته شده است، به منظور بررسي ميزان تاثيرپذيري مستوفي از فردوسي و به هدف استخراج ويژگيهاي زباني، ادبي و فكري، اين اثر به لحاظ سبك‌شناسي مورد بررسي و تحليل قرار گرفته‌است. از مجموع 75000بيت اثر، از هز قسم دوهزار بيت (مجموعاً شش هزار بيت) مورد بررسي قرار گرفت. نتايج تحقيق نشان ميدهد كه از نظر زباني و ادبي اين اثر تقليدي ازشاهنامه است. از نظر زباني، كاربرد لغات عربي، تركي و مغولي و واژگان كهن ايراني؛ ساختار ناهمگون و غيريكدستي به اثر بخشيده است. از منظر نحوي نيز ويژگيهاي سبك خراساني و خصوصاً شاهنامه در آن ديده ميشود. از نظر صورخيال به ترتيب تشبيه، اغراق، كنايه و استعاره ديده ميشود .از نظر فكري نيز دقت مستوفي در ذكر وقايع و وجود جملات حاوي پند و حكمت قابل توجه است.