موتيف، گونه‌ها و كاركردهاي آن در داستانهاي ايراني در دهه‌هاي 20 و 30شمسي

يكي از ابزارهايي كه در نقد و تحليل جنبه‌هاي محتوايي و ساختاري آثار ادبي كاربرد مهم و نسبتاً جديدي دارد، بحث موتيف، انگاره يا دانش بنمايه است. شناخت اين ابزار به‌عنوان يكي از اصطلاحات رايج در هنر و ادب به علت خصلت برانگيزندگي و تكرارشوندگي از مقوله‌هاي مهم ادبي محسوب ميگردد. در اين پژوهش به روش تحليل محتوا، از منظر كاربرد موتيف و تبيين جايگاه و كاركردهاي آن، به بررسي اجمالي آثار چهار تن از داستان‌نويسان شاخص دهه‌هاي بيست و سي شمسي، صادق هدايت، بزرگ علوي، صادق چوبك، و بزرگ علوي، پرداخته شده است. پس از تحليل ساختار، محتوا و كاركرد موتيفهاي به‌كاررفته در اين آثار مشخص شد كه اين موتيفها اغلب از نوع موتيفهاي فكري و عاطفي هستند و نويسندگان از كاركردهاي گوناگون موتيف براي غني ساختن درونمايۀ آثار خويش بهره برده‌اند. همچنين موتيفهاي به‌كاررفته دراين آثار با شخصيت ‌پردازي، پيرنگ و فضاي داستان ارتباطي تنگاتنگ دارند.