بررسي ديدگاه‌هاي عرفاني احمد خاني در منظومۀ «مَم و زين» در باب عشق

احمد خاني (1706- 1650)، يكي از شاعران و عارفان بزرگ كُرد در كردستان شمالي است. او كه به گويش كُرمانجي شمالي شعر مي سرود آثاري در اين زبان آفريده است. از جملۀ اين آثار، منظومۀ «مم و زين» است. اين منظومه كه داستان عشق بين «مم» و «زين»، خواهر امير «بوتان» است با بدخواهي‌ها و سعايت‌هاي بَكر، شرير داستان، به تراژدي ختم مي شود و آنها نمي توانند در اين دنيا به وصال هم برسند اما عشق و دلدادگي آنها، پلي به سوي حقيقت مي شود. در اين پژوهش، كه به روش تحليلي- توصيفي با استفاده از منابع كتابخانه اي انجام شده، نويسنده قصد دارد ضمن معرفي اثر، به مسألۀ عشق در منظومۀ «مم و زين» بپردازد. نتيجه اي كه از اين پژوهش گرفته مي‌شود اين است كه خاني عشق مجازي را پذيرفته و آن را پلي براي رسيدن به عشق حقيقي مي داند. به علاوه منظومۀ «مم و زين» تبلور انديشه ها و تجربيات عاشقانۀ او نيز هست. همچنين اين منظومه، مصداق بسيار مناسبي براي عبارت مشهور«المجازُ قنطره‌ الحقيقه» است.