بررسي و تحليل منطقي توحيد در نهج‌البلاغه

در كلام حضرت علي (ع) توحيد كه شالوده و اساس تمام معارف ديني است، از جايگاه والايي برخوردار است. ايشان درباره توحيد ذاتي، صفاتي، افعالي و عبادي مباحث ارزشمندي را با زبان متعارف و مستدل در نهج‌البلاغه بيان كرده ‌است، به گونه‌اي كه علاوه بر اثبات وحدانيت خدا،هر گونه شباهت ميان او و مخلوقات و نيز تركيب در ذات را نفي مي‌كند. از نظر حضرت، توصيف خدا با صفات محدود بشري ناصواب تلقي مي‌شود. ايشان توحيد و احكام آن را به گونه‌اي مستدل بيان كرده ‌است كه ذهن مخاطب را ياري مي‌دهد تا از فهم مقدمات به نتيجه دست يابد. اين نوشتار با تفحص در سخنان حضرت با محوريت كتاب شريف نهج‌البلاغه، مباحث توحيد را از دريچه منطق و به روش توصيفي‌تحليلي بررسي كرده است. نتايج پژوهش بيانگر آن است كه سخنان ايشان از لحاظ محتوا و ساختار، منطبق با اصول و قواعد منطق است و از اين طريق افق‌هاي تازه‌اي از نهج‌البلاغه در معرض افكار ژرف‌بين قرار مي‌گيرد.