واكاوي نظريه‌هاي يادگيري در شبكه‌هاي اجتماعي؛ بسترسازي نظري براي طراحي برنامه درسي

Investigating learning theories in social networks; providing a theoretical framework for curriculum design

پيشينه و اهداف: براي استفاده اثربخش از شبكه‌هاي اجتماعي نيازمند شناسايي و به‌كارگيري پيامدهاي نظريه‌هاي حمايت‌كننده استفاده از شبكه‌هاي اجتماعي هستيم. نظريه‌هاي يادگيري متفاوت تفاسير متنوعي از يادگيري فراهم مي‌كنند. نظريه‌هاي يادگيري متفاوت منجر به جهت‌گيري‌ها و نتايج مختلفي در برنامه‌ريزي درسي مي‌شوند؛ ازاين‌رو نظريه‌هاي يادگيري به‌عنوان چارچوب براي هدايت تصميم‌گيري‌ها در طول طراحي و اجراي برنامه درسي عمل مي‌كنند. هدف از انجام اين پژوهش شناسايي انواع نظريات يادگيري حمايت‌كننده استفاده از شبكه‌هاي اجتماعي و واكاوي نظريه‌هاي يادگيري در شبكه‌هاي اجتماعي به‌منظور بسترسازي نظري براي طراحي برنامه درسي بود. روش‌ها‌: براي اين پژوهش از روش تحليل محتواي كيفي استفاده شد. جامعه آماري اين پژوهش را كليه اسناد و مدارك معتبر مرتبط با موضوع، از سال 1995 تا سال 2018 تشكيل ميدهد كه محتواي آنها به روش نمونه گيري هدفمند و بر اساس انتخاب نظريه‌هاي حمايت‌كننده يادگيري در شبكه‌هاي اجتماعي كه تعداد آن‌ها 30 مورد بود، مورد تحليل قرار گرفت. واحد تحليل آن مضمون (تم) است. براي تحليل يافته‌ها، پس از كدگذاري باز، طبقات اصلي و فرعي استخراج شد. جهت اطمينان از روايي پژوهش، از روش‌هاي بررسي توسط اعضا، مثلث‌سازي منابع داده‌ها و بازبيني توسط همكاران استفاده شد و براي اطمينان از پايايي، روش توافق بين دو كدگذار به كاربرده شد. يافته‌ها: يافته‌ها، انواع نظريه هاي زمينه محور، اجتماعمحور و فردمحور حمايت كننده يادگيري در شبكه هاي اجتماعي را مشخص كرد. همچنين يافته‌ها، 4 طبقه اصلي شاملِ ابعاد شبكه‌هاي اجتماعي، تعاملات شبكه‌اي، انواع يادگيري و عناصر برنامه درسي را نشان داد. يافته‌ها بيانگر اين نكته است كه روابط شبكه‌اي در شبكه‌هاي اجتماعي شامل تعامل اجتماعي، ارتباطات بين فردي و ارتباط تعاملي با ادمين و ارتباط استاد و دانشجو است كه اين تعاملات گسترده و مبتني بر تشريك‌مساعي، توافق محوري و مبتني بر اشتراك عقايد است. انواع يادگيري در شبكه‌هاي اجتماعي، شامل ِ يادگيري شبكه‌اي، يادگيري موقعيتي، يادگيري مسأله محور، يادگيري شخصي و يادگيري غيرمستقيم است. عناصر برنامه درسي دربردارنده‌ي اهداف شبكه‌اي، محتواي شبكه‌اي، محيط يادگيري شبكه‌اي، فراگير شبكه‌اي و ارزشيابي شبكه‌اي بود. اهداف شبكه‌اي، ويژگي‌هايي از قبيل پيش‌بيني‌نشده، واگرا، از پيش تعيين‌شده نبودن، متغير بودن، عدم خطي بودن، منعطف، ارزشي، زايشي و تعاملي را دارند. محتواي شبكه‌اي از ويژگي‌هايي مثل دانش توزيع‌شده، تعدد منابع، منابع قابل‌اعتماد، دسترس‌پذيري، دانش زمينه محور، دانش اشتراكي، دانش فراگير، اطلاعات خودمحور، خلق داوطلبانه دانش و محتواي تبادل‌پذير برخوردارند. محيط شبكه‌اي شامل ويژگي‌هاي فني و آموزشي هستند. ازجمله ويژگي‌هاي فني اين محيط مي‌توان به تنوع زبان، وجود ابزارهاي ارتباطي، امكان سفارشي‌سازي پيام و شبيه‌سازي ارتباطات اشاره كرد. ويژگي‌هاي آموزشي اين محيط نيز شاملِ غني بودن از ابزارهاي مديريت دانش، شناخت موقعيتي، اطلاعات شخصي‌سازي‌شده، محيط باز و منعطف، است. فراگير شبكه‌اي، آگاه و بروز، مستقل و فعال است كه توانايي انجام چند كار را باهم دارد. فراگير شبكه‌اي، بازيگر و عامل اجتماعي است كه به پردازش منظم، انتشار و مديريت دانش مي‌پردازد. ارزشيابي در شبكه‌هاي اجتماعي نيز فرآيندي، غيرخطي، تكويني، آگاهانه، سريع و مداوم است كه با حذف رتبه‌ها و آزمون‌هاي استاندارد همراه است. نتيجه‌گيري: بر اساس نتايج پژوهش پيشنهاد مي‌شود متصديان امر تعليم و تربيت از مختصات عناصر برنامه درسي مبتني بر شبكه‌‌هاي اجتماعي براي طراحي برنامه درسي مبتني بر شبكه‌هاي اجتماعي استفاده كنند. همچنين براي تحقيقات آتي نيز پيشنهاد مي‌شود كه يافته‌هاي اين پژوهش را در محيط‌ هاي آموزشي آزمايش و اجرا كنند تا گامي مثبت در جهت استفاده بهينه از شبكه‌هاي اجتماعي براي يادگيري فراگيران برداشته شود.

Background and Objectives: To use social media effectively, we need to identify and apply the implications of supportive theories using social media. Different learning theories provide a variety of interpretations of learning. Different learning theories lead to diverse orientations and outcomes in curriculum planning. Therefore, learning theories serve as a framework for guiding decisions during the design and implementation of the curriculum. The aim of this study was to identify the types of learning theories that support the use of social networks and to analyze learning theories on social networks in order to provide a theoretical basis for designing curricula. Methods: For this study, qualitative content analysis method was used. The statistical population of this study consists of all valid documents related to the subject- supportive theories of learning in social networks- from 1995 to 2018 (n=30) selected based on purposeful sampling. The content of 30 documents were analyzed. The analysis unit is the theme. To analyze the findings, the main and sub-classes were extracted after open coding. To ensure the validity of the research, the methods of review by members, triangulation of data sources and review by colleagues were used, and to ensure reliability, the agreement method between the two coders was used. Findings: The findings showed a variety of context-based, community-based, and person-centered theories that support learning on social media. The findings also include four main categories: It showed the dimensions of social networks, network interactions, types of learning, and curriculum elements. It was shown that network communication in social networks includes social interaction, interpersonal communication and interactive communication with admin and teacher-student communication, which is broad and based on community sharing, central agreement and based on sharing ideas. Types of learning on social networks include; network learning, situational learning, problem-based learning, personal learning, and indirect learning. Elements of the curriculum include; network objectives, network content, network learning environment, network inclusiveness, and network evaluation. Network Objectives; features such as unpredictability, divergence, unpredictability, variability, nonlinearity, flexibility, value, reproductive and interactive. Network content has some features such as distributed knowledge, multiplicity of resources, reliable resources, accessibility, context-based knowledge, shared knowledge, inclusive knowledge, self-centered information, voluntary knowledge creation, interchangeable content. The network environment includes technical and educational features. Among the technical features of this environment, we can mention the diversity of language, the existence of communication tools, the possibility of customizing the message and simulating communication. The educational features of this environment also include; being rich is one of the tools of knowledge management, situational awareness, personalized information, open and flexible environment. The network learner is knowledgeable and up-to-date, independent and active, able to do several things together. The network learner is an actor, and social agent who processes, publishes, and manages knowledge on a regular basis. Evaluation on social media is a nonlinear process, formative, conscious, and continuous that is accompanied by the elimination of standard rankings and tests. Conclusion: Based on the research results, it is suggested that those in charge of education use the coordinates of social network-based curriculum elements to design a curriculum based on social networks. For further research it is suggested that researchers implement the findings in an experimental environment to take a positive step towards the optimal use of social networks to learners’ learning outcome.