بازنگري هرم مازلو در مقايسه با مدل قرآني نيازهاي انساني بر اساس گونه شناسي جزاهاي اخروي

نظريه هرم نيازهاي انساني مازلو يكي از نظريات مشهور در حوزه روان ‌شناسي انسان‌ گرا محسوب مي‌شود. مازلو در اين نظريه، نظامي سلسله ‌مراتبي از نيازهاي انساني را معرفي نمود كه تبيين‌ كننده معيارها و ملاك‌هاي انسان در انگيزه‌يابي براي كنش‌ورزي بر اساس نيازهاي دروني او بود. اين نظريه به همراه اضافات و نسخه‌هاي جايگزين آن، در تحقيقات مختلفي توسط انديشمندان اسلامي به بوته نقد و تطبيق با آموزه‌هاي قرآني گذاشته شده است. مهم‌ترين اشكال اين پژوهش‌هاي تطبيقي، فقدان ملاك و معيار مشخص براي گزينش و تطبيق آيات با مفاد نظريه مازلو است. دراين تحقيق، آياتي كه در آن جزاهاي اخروي (بهشتي و جهنمي) توصيف شده‌اند، با توجه به بعد انگيزشي آنها، به عنوان جامعه آماري تحقيق انتخاب و ارتباط بين هر يك از جزاها با نيازهاي انساني با روش تحليل محتوا مشخص شده است. سپس بر اساس تعداد و گستره يادكرد هر يك از جزاها و ميزان تأمين يا تهديد هر يك از نيازها، نظامي سلسله‌مراتبي از نيازهاي انساني معرفي شده است. عنايت جدي به تفاوت نيازهاي تأمين‌شده در جزاهاي بهشتي با نيازهاي تهديدشده در جزاهاي جهنمي و در پي آن، جداسازي و تفكيك سلسله مراتب نيازها در سير صعودي و سير نزولي، مهم‌ترين دستاورد اين تحقيق محسوب مي‌شود.