بررسي بهينۀ ورودي با استفاده از آزمون گاما در مدل‌سازي بارش – رواناب حوضۀ آبخيز كارون شمالي

يكي از فرايندهاي مهم هيدرولوژيكي، مدل‏سازي بارش – رواناب است. هدف تحقيق حاضر، انتخاب ورودي‏هاي بهينه و تركيب مناسب براي مدل‏سازي رواناب در حوضۀ آبخيز كارون شمالي با استفاده از آزمون گاما در نرم‏افزار WinGamma است. به اين منظور، از داده‏هاي بارش و دبي جريان در مقياس روزانۀ مربوط به سال‏هاي آماري 1376ـ 1396 استفاده شد. نواقص آماري به روش همبستگي و آزمون همگني داده‏ها با استفاده از ران تست انجام شد. براي تعيين تأخيرهاي بارش و دبي جريان از ضرايب خودهمبستگي، خودهمبستگي جزئي و همبستگي متقاطع در محيط نرم‏افزار R Studio بهره گرفته شد. در نهايت، ورودي‏هاي بهينه و تركيب مناسب با استفاده از آزمون گاما در محيط نرم‏افزار WinGamma به دست آمدند. نتايج اين تحقيق نشان داد 9 پارامتر ورودي بهينه شامل بارش روز جاري (Pt)، بارش با تأخير يك روز (Pt-1)، دو روز (Pt-2)، سه روز (Pt-3) و چهار روز (Pt-4) و همچنين دبي روز قبل (Qt-1)، دبي با تأخير دو روز (Qt-2)، سه روز (Qt-3) و چهار روزه (Qt-4) ‌سطح معنا‏داري در سطح اطمينان 5 درصد داشتند كه براي ايجاد 130 تركيب مناسب تشخيص داده شدند و بر مبناي كمترين ميزان آمارۀ گاما (Γ) براي هر زيرحوضه يك تركيب مناسب مشخص شد. در نهايت، براي كل حوضه ورودي‏هاي بهينه شامل پارامترهاي Pt، Pt-1، Qt-1، Qt-2 و Qt-4 و بهترين تركيب به‏صورت Pt, Pt-1, Qt-1, Qt-2, Qt-3 است. به طور كلي، در تمامي زيرحوضه‏ها و كل حوضۀ بارش روز جاري، بارش يك و دو روز قبل و همچنين، دبي روز قبل و دو روز قبل تأثير زيادي بر رواناب ورودي به رودخانۀ حوضه دارند.