حضور ديوان‌سالاران ايراني در تشكيلات اداري امويان

در بسياري از پژوهش‌هاي مربوط به دورۀ امويان، بر عرب‌گرايي واليان و كارگزاران اموي و بي‌توجهي آنان به غير عرب تأكيد شده است. با‌ وجود‌اين، در ديوان‌سالاري امويان، جلوه‌هاي ايرانيِ بازمانده از دورۀ ساساني و فعاليت‌هاي ديوان‌سالاران ايراني، بسيار به چشم مي‌خورد. امويان از يك‌سو به سبب ناآگاهي و نياز تشكيلاتي و از سوي ديگر، به سبب مهارت و توانمندي ايرانيان در اين زمينه وامدار ديوان‌سالاري ايران پيش از اسلام بودند. اين پژوهش، با در نظر داشتن معيارهايي نظير گزارش صريح منابع دربارۀ ايراني بودن ديوان‌سالاران و نيز نشانه‌هاي احتمالي ايراني بودن ديوان‌سالاران در گزارش‌هاي منابع، به شناسايي ايرانيان ديوان‌سالار در اين دوره پرداخته و بدين وسيله، عرب گرايي امويان را در بخش ديوان‌سالاري در سرزمين‌هاي شرقي خلافت به چالش كشيده است.