انگيزه‌هاي سياسي ـ اجتماعي و نظامي ـ امنيتي اشراف ايراني در مصالحه با اعراب مسلمان

فتح ايران توسط اعراب مسلمان كه به پايان يافتن حاكميت دودمان ساساني منجر شد و همچنين مسئلۀ چگونگي، چرايي و پيامدهاي آن، بارها و از زواياي گوناگون توسط تاريخ‌پژوهان مورد بحث و تحليل قرار گرفته و دربارۀ دلايل تسلط سريع و غيرقابل پيش‌بيني آنان بر قلمرو بزرگ ساساني ديدگاه‌هاي مختلفي مطرح شده است. به عنوان مثال، مي‌توان به مصالحه و سازش برخي از خاندان‌هاي اشراف و حكومتگر ايراني با عرب‌ها با اهداف اقتصادي و ديني اشاره كرد. با اين‌همه، تاكنون پژوهش مستقل و منسجمي دربارۀ اهداف و انگيزه‌هاي غيراقتصادي و غيرديني اشراف ايراني در مصالحه با عرب‌ها انجام نشده است. اين پژوهش ـ كه از روش توصيفي ـ تحليلي بهره مي‌برد ـ مي‌كوشد تا به بررسي انگيزه‌هاي سياسي ـ اجتماعي و نظامي ـ امنيتي فاتحان عرب بپردازد. يافته‌ها نشان مي‌دهد كه اضطرار جهت حفظ جان، حفظ جايگاه و مناصب پيشين، كسب جايگاه سياسي ـ اجتماعي در نظام جديد، بهره‌گيري از نيروي نظامي عرب‌ها در حذف رقباي ديرينه و واقع‌گرايي براي گذر از بحران نظامي و تجديد قوا سبب شد تا دسته‌اي از اشراف ايراني به راهبرد مصالحه و همكاري با نيروهاي مهاجم عرب‌ روي آورند.