حيات اجتماعي دورۀ صفويه از منظر تذكرۀ نصرآبادي

در ميان منابع پژوهش در تاريخ اجتماعي، تذكره‌‌ها از جايگاه خاصي برخوردارند. اگرچه تمركز اصلي تذكره‌‌ها بر شرح حال شاعران و سخنوران است، اطلاعات حاشيه‌اي كه در خلال شرح حال‌‌ها به آن اشاره شده، مي‌تواند نقش مؤثري در تكميل و گاه حتي تصحيح اطلاعات منابع تاريخي ايفا كند. در ميان تذكره‌هاي دورۀ صفوي، تذكرۀ نصرآبادي چه به لحاظ تعدد شرح حال‌‌ها و چه به لحاظ حجم اطلاعات حاشيه‌اي و به‌ويژه توجه نويسنده بر سخنوراني از طبقات مختلف جامعه از اهميت ويژه‌اي برخورداراست. اين مقاله كه با روش كتابخانه‌اي و به شيوۀ توصيفي و تحليلي ساماندهي شده، در پي پاسخ به اين سؤال است كه تذكرۀ نصرآبادي چه نقشي در تبيين اوضاع اجتماعي دورۀ صفويه ايفا مي‌كند؟ يافته‌‌ها مؤيد آن است كه اگرچه نكات اجتماعي ارائه شده در اين اثر به‌صورت حاشيه‌اي و در لابه‌لاي شرح حال شاعران و سخنوران اين دوره آورده شده است، توجه خاص نويسنده به طبقات مختلف جامعه به‌ويژه عامۀ مردم، سرگرمي‌ها، اعتقادات و آداب و رسوم و چگونگي تعامل اجتماعي گروه‌هاي مختلف، در كنار نماياندن آسيب‌‌ها و چالش‌هايي كه طبقات مختلف عصر وي با آن مواجه بوده‌اند، اين كتاب را به منبعي ارزشمند جهت فهم بيشتر و بهتر جنبه‌هاي مختلف حيات اجتماعي دورۀ صفويه به‌ويژه اواخر آن بدل ساخته است.