عقل يوناني و الاهيات مسيحي در سده‌هاي اوليه و ميانه

در جهان انديشه براي نخستين بار در يونان باستان از زمان پيش سقراطي‌ها، عقل به مثابه تنها ابزار شناخت آدمي در مقابل نگاه‌هاي اسطوره‌اي و رازآلود به جهان قرار گرفت و در نزد ارسطو سازوكار عيني يافت. به همين جهت ما ارسطو را مصداق بارز و نهايي عقل يوناني تلقي مي‌كنيم و در اين نوشتار مواجه الاهي دانان اوليه مسيحي با عقل يونايي و نسبت آن با ايمان مسيحي را بررسي مي‌كنيم. فرضيه ما اين است كه عقل عرفي به مثابه تنها ابزار عادي و عرفي شناخت آدمي كه ما از آن به عقل يوناني تعبير مي‌كنيم نزد الاهي دانان دوره‌هاي اوليه و ميانه مسيحي با همين وصف شناخته شده بود و آنان نيز آن را با همين وصف به رسميت مي‌شناختند. بر اين اساس به سراغ الاهي دانان بزرگ و تأثيرگذار دوره آباء رفته‌ايم و تلقي آنها از مواجهه و تقابل ايمان مسيحي با عقل يوناني را پي گرفته‌ايم تا از اين رهگذر تلقي آنان از عقل را دريابيم. در نهايت به اين نتيجه رسيده‌ايم كه الاهي دانان دوره اوليه و ميانه مسيحي از عقل يوناني به حكمت بشري، فلسفه و حكمت اين جهاني تعبير مي‌كردند و همان تلقي يوناني - ارسطويي يعني به عنوان تنها ابزار عادي و عرفي شناخت از آن داشتند و در مقابل، ايمان يا وحي مسيحي را نوعي فيض فوق طبيعي يا فوق عقلي مي‌دانستند. در نتيجه هميشه محدوده و حوزه كاركرد اين دو را از هم متمايز دانسته‌اند؛ اين بررسي و نتيجه‌گيري به جهت مواجهه ما با مباحث عقل و ايمان مي‌تواند راهگشا و مفيد باشد.

no abstract