كاربرد ادبي حرفِ الف در اشعار شعرايِ عارف (سنايي، عطار و مولوي)

آ، الف، ا، (همزه)، اوّلين حرفِ الفباي زبان فارسي و عربي است و نيز نخستين حرف از حروفِ جمّل و ابجد بوده و به ‌حساب جمّل نمايندة عدد يك است. الف، رمز برج ثور است. الف، در ادبيات عرفاني و كلامي و فلسفي، كنايه از ذات يكتاي احديّت، روح اعظم، عالَم تجريد و تفريد و سرِّ بيچون... است. حرفِ الف، به‌ واسطة شكل و جايگاه خاصّ و برخي از ويژگي هاي منحصربه‌فرد، يكي از پُركاربردترين حروف در ساخت مضامين بكر و فضاهاي شاعرانه و تركيبات و تعبيرات نغز و ظريف ادب پارسي به ويژه اشعار عارفاني چون سنايي، عطار، مولوي و شاه نعمت الله ولي است. در اكثر اشعار اين شاعران، الف؛ سابق، پيشوا، مظهرِ تنهايي، تجرّد، تفرّد، صداقت، درستي و پاكي است. الف، بي‌حركت و ساكن است. آفرينشِ الف، با نقطه آغاز مي‌شود. جملة حروف و اعداد، بر محورِ حرفِ الف مي‌گردند. الف، اوّلين حرفِ آفرينش است. الف، نمادِ خُردي و كوچكي و ريزي هم است. الف، يكي از مشبه‌به‌هاي پُركاربرد ادب پارسي است و شعرا در تصاوير و مضامين شعري، خار، هلال ماه، عصا، قلم، انگشت، سرو، ماه نو، كمرِ باريك و... را به الف مانند مي‌كنند. در اين مقاله، سعي شده است به كاربرد ادبي و هنري حرفِ الف در اشعار شعراي عارفِ طرازِ اوّل، يعني؛ سنايي، عطار، مولوي و شاه نعمت الله ولي پرداخته شود.

no abstract