سير توجه به موضوعها و مناسبتهاي شاد و غمانگيز، در سرودن قصايد فارسي تا آغاز قرن هفتم (بيست قصيدهسراي شاخص)

ﻗﺼﯿﺪه ﯾﮑﯽ از ﻗﺎﻟﺐﻫﺎي اﺻﻠﯽ ﺷﻌﺮ ﻓﺎرﺳﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ در ﺳﺪهﻫﺎي ﭼﻬﺎرم ﺗﺎ آﻏﺎز ﻗﺮن ﻫﻔﺘﻢ، در اﻧﻌﮑﺎس ﻣﻔﺎﻫﯿﻢ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺟﺎﻣﻌﻪ ي اﯾﺮاﻧﯽ ﻧﻤﻮدي ﻣﻮﺛﺮ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ. در اﯾﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ ﺑﺎ روش ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻣﺤﺘﻮا، ﭘﺲ از ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ي ﺑﯿﺶ از 3200 ﻗﺼﯿﺪه از ﺑﯿﺴﺖ ﺷﺎﻋﺮ، اﺷﻌﺎري ﮐﻪ در ﻣﻨﺎﺳﺒﺖ ﻫﺎ ﯾﺎ روﯾﺪادﻫﺎي ﺷﺎد و ﻏﻤﮕﻨﺎﻧﻪ ﺳﺮوده ﺷﺪه اﻧﺪ، اﺳﺘﺨﺮاج و ﺳﯿﺮ ﺗﻮﺟﻪ ﺷﺎﻋﺮان ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﻨﺎﺳﺒﺖﻫﺎ در دورهﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ و در ﭘﯿﻮﻧﺪ ﺑﺎ درﺑﺎرﻫﺎ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ، در ﺷﻌﺮ ﺳﺪه ﻫﺎي ﭼﻬﺎرم و ﭘﻨﺠﻢ، ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ وﺻﻒ ﺑﻬﺎر، ﺗﻮﺻﯿﻒ ﺑﺰم ﻫﺎ و ﺑﯿﺶ از ﻫﻤﻪ، اﺻﺮار ﺑﺮ اﻧﻌﮑﺎس ﺟﺸﻦ ﻫﺎي ﻣﻬﺮﮔﺎن و ﺳﺪه، ﻓﻀﺎﯾﯽ ﺷﺎد ﺑﻪ اﻏﻠﺐ دﯾﻮان ﻫﺎ ﺑﺨﺸﯿﺪه؛ اﻣﺎ در ﺳﺪه ﻫﺎي ﺑﻌﺪ، از ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺟﺸﻦ ﻫﺎي اﯾﺮاﻧﯽ ﮐﺎﺳﺘﻪ ﺷﺪه و اﻏﻠﺐ ﺷﺎﻋﺮان ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺮﮐﺰي اﯾﺮان ﺑﺮ وﺻﻒ اﻋﯿﺎد ﻋﺮﺑﯽ ﭼﻮن: ﻋﯿﺪ ﻓﻄﺮ و ﻋﯿﺪ ﻗﺮﺑﺎن، در اﺷﻌﺎر ﺧﻮد اﺻﺮار ورزﯾﺪه اﻧﺪ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ در ﻓﺎﺻﻠﻪي اﯾﻦ ﭼﻨﺪ ﺳﺪه، ﺷﺎدي ادب درﺑﺎر ﮐﻪ ﺑﺮآﻣﺪه از ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻓﺘﺢ ﻫﺎ، ﺗﺒﺮﯾﮏ ﻣﻨﺎﺻﺐ و اﻋﯿﺎد و ﺟﺸﻦﻫﺎ و دﯾﮕﺮ روﯾﺪادﻫﺎي ﺷﺎديآور ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﻤﺪوح اﺳﺖ، ﺟﺎي ﺧﻮد را ﺑﻪ اﻧﺪوه ﺷﺨﺼﯽ ﯾﺎ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺷﺎﻋﺮان داده ﮐﻪ اﻏﻠﺐ ﯾﺎدآور ﻣﺮگ ﻋﺰﯾﺰان، ﻓﻘﺮ، ﺟﻨﮓﻫﺎ و اﺧﺘﻼﻓﺎت، ﺷﮑﺎﯾﺖﻫﺎ، ﺣﺒﺲﻫﺎ و ﻗﺤﻄﯽﻫﺎي زﻣﺎن آﻧﺎن اﺳﺖ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ از اﯾﻦ زاوﯾﻪ، ﺷﺎﻋﺮان ﻣﺘﺼﻞ ﺑﻪ درﺑﺎرﻫﺎي ﻏﺰﻧﻮﯾﺎن و ﺳﻠﺠﻮﻗﯿﺎنِ اول، ﺷﺎدﻣﺎنﺗﺮ از ﺷﺎﻋﺮان دﯾﮕﺮ درﺑﺎرﻫﺎ ﯾﺎ ﺷﺎﻋﺮان ﻣﺬﻫﺒﯽ ﺑﻮده اﻧﺪ

no abstract