تناسب آوا و مضمون در غزليّات همزمينة حافظ و عماد فقيه

درباره‌ي شعر حافظ همواره اين مسئله مطرح بوده كه علّت محبوبيّت بيشتر شعر او در مقايسه با شعر شاعران هم روزگار او پس از آن چيست. عماد فقيه از جمله شاعران همعصر حافظ است كه شعرش توجّه حافظ را به خود جلب كرده و حتّي حافظ در استقبال از برخي اشعار وي، غزل هايي سروده است؛ امّا شعر عماد فقيه به زيبايي و دلپذيري شعر حافظ نيست. بنابر فرضيه‌ي اين پژوهش، يكي از تفاوت هاي غزل حافظ با غزل عماد در جنبه هاي موسيقايي شعر نهفته است. موسيقي از جمله عواملي است كه در همان خوانش اوّليّه‌ي شعر حافظ، هر خوانندهاي را حتّي بدون درك و دريافت آرايه هاي ادبي و معاني و مفاهيم تخصّصي و فنّي نهفته در آن، مجذوب خود ميكند. اين تفاوت زماني آشكارتر ميشود كه حافظ اشعاري همزمينه با اشعار عماد فقيه سروده است؛ بنابراين لازم است، موسيقي اين‌گونه اشعار سنجيده شود تا بتوانيم فرضيّه‌ي خود را اثبات يا رد كنيم. يكي از جنبههاي موسيقايي شعر، كاربست واجه اي متناسب با فحواي شعر است. واج و نقش القاگري آن در نظريّه‌ي موسيقي گرامون مطرح شده است. در اين پژوهش برآنيم با بهره گيري از اين نظريّه، به اين پرسش پاسخ دهيم كه شعر حافظ چه ويژگيها و شاخصهايي از نظر آوايي دارد كه سبب برتري شعر او بر شعر عماد فقيه گرديده است. به‌همين‌منظور به تحليل سنجشي ده غزل همزمينه‌ي اين دو شاعر به روش توصيفي‌ تحليلي و آماري پرداخته ايم. نتيجه‌ي اين پژوهش گوياي تأييد فرضيّه‌ي تحقيق است كه به‌طورِ مفصّل به آن پرداخته شده است.

no abstract