مقايسه خصوصيات فنولوژيكي، مورفولوژيكي و پومولوژيكي شش ژنوتيپ اميدبخش زردآلو در شرايط استان خراسان رضوي

حدود 25 درصد سطح زير كشت باغ‌هاي درختان ميوه هسته‌دار كشور به كشت زردآلو اختصاص دارد. با اين حال، محصول توليدي اين باغ‌ها به‌دليل استفاده از ژنوتيپ‌ها، همسانه‌ها و ارقام محلي كم‌بازده غالباً غيريكنواخت و فاقد كيفيت لازم براي عرضه در بازارهاي جهاني است. براي رفع تدريجي اين مشكل و افزايش نفوذ ارقام و ژنوتيپ‌هاي پربازده به عرصه توليد، ويژگي‌ شش ژنوتيپ انتخابي (190، 269، 414، 464، 390 و 177) در مقايسه با رقم اردوباد90 (به عنوان شاهد) با هدف ارزيابي سازگاري آن‌ها با شرايط اقليمي استان خراسان رضوي در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه تكرار طي سال‌هاي 1396-1398 در ايستگاه تحقيقات كشاورزي گلمكان مطالعه گرديد. اين ژنوتيپ‌ها از حدود 15 سال قبل به روش به‌گزيني از داخل جمعيت زردآلوي آذربايجان انتخاب و مراحل مطالعاتي مقدماتي را در رويش گاه اصلي و باغ‌هاي كلكسيون و آزمايشي طي كرده بودند. نتايج نشان داد كه از لحاظ تاريخ‌هاي گلدهي و رسيدن ميوه بين ژنوتيپ‌ها اختلاف معني‌داري وجود دارد. به‌طوري‌كه ژنوتيپ 269 زودگلده‌ترين (29 اسفند) و ژنوتيپ 190 ديرگلده‌ترين (8 فروردين) و از لحاظ زمان رسيدن، ژنوتيپ 177 زودرس‌ترين (دهه سوم ارديبهشت) و ژنوتيپ 190 ديررس‌ترين (دهه دوم تيرماه) بودند. هم‌چنين، ژنوتيپ 414 داراي بيشترين ارتفاع (302.57 سانتي‌متر)، عرض تاج (278.03 سانتي‌متر)، سطح مقطع تنه (42.75 سانتي‌متر مربع)، رشد رويشي ساليانه (58.98 سانتي‌متر) و شاخص اندازه (8.76 متر) بود. رابطه مستقيمي بين اندازه ميوه، اندازه هسته و اندازه مغز وجود داشت، به‌طوري‌كه بيشترين وزن ميوه (65 گرم)، وزن هسته (3.49 گرم) و وزن مغز (1.93 گرم) مربوط به ژنوتيپ 414 بود. بيشترين ميزان اسيدهاي آلي كل (0.67 درصد) مربوط به ژنوتيپ 177، بيشترين ميزان pH (4.97) در ژنوتيپ 390 و بيشترين عملكرد (20.66 كيلوگرم) در ژنوتيپ 190 بود. به‌طور كلي، ژنوتيپ 177، به‌دليل زودرسي و تازه‌خوري، ژنوتيپ 414 به دليل اندازه بزرگ ميوه و ژنوتيپ 190 به‌دليل ديررسي و عملكرد بالا در مقايسه با رقم اردوباد90 (شاهد) قابل توصيه مي‌باشند.