ارزيابي ميزان خطرپذيري ايستگاه هاي مترو شهر تهران هنگام وقوع زمين‌لرزه با رويكرد كاهش آسيب پذيري كالبدي از طريق مديريت هوشمند شهري(مطالعه موردي ايستگاه هاي تجريش،دروازه شميران و نواب)

با ارزيابي و پايش كمي و كيفي برنامه‌هاي مديريت خطرپذيري و مديريت بحران در گسترش حمل و نقل ريلي كلان شهر تهران و به تبع آن با بررسي ميزان مخاطرات و آسيب‌پذيري شبكه ريلي كشور، خلأ ناشي از مديريت هوشمند شهري در ابعاد برنامه‌ريزي كالبدي و فضايي كاملاً مشهود است. نكته بارز در مواجهه با بحران‌هايي همچون زمين‌لرزه و سيل در خطوط حمل و نقل زيرزميني (مترو) عمدتاً وابسته به فرضيات آزمون و خطا ، پيروي از روش‌هاي مديريت سنتي و ضعف در آينده‌نگري و آينده‌پژوهي است. در گسترش خطوط ريلي زيرزميني، بررسي مطالعات زمين‌ساختي (تكتونيكي)، پهنه‌هاي لرزه‌خيز، تفاوت جنس زمين و مسير گسل‌هاي شمال و جنوب تهران (پيش از بحران) و توجه به آسيب پذيري ايستگاه مترو و احتمال تشديد بحران با تخريب بافت فرسوده شهري، هنگام وقوع زلزله و سيل بسيار حائز اهميت است. اين مقاله، با تمركز بر موضوع ارزيابي خطرپذيري و آسيب‌پذيري گسترش شبكه حمل و نقل ريلي و با رويكرد پايش مخاطرات كالبدي و فضايي ايستگاه‌هاي مترو انجام شده است. روش انجام كار ارزيابي خطرپذيري از طريق تنظيم فهرست سنجشي پژوهشگر ارائه شده است. بدين منظور سه ايستگاه نواب، تجريش و دروازه شميران به عنوان ايستگاه هاي منتخب شبكه متروي تهران مورد مطالعه قرار گرفت. در انجام پژوهش، از روشي تركيبي و مبتني بر مطالعات كتابخانه‌اي، بررسي سوابق و مدارك، تكنيك دلفي، روش تحليل سلسله مراتبي و روي‌هم‌گذاري لايه‌ها استفاده شده است. نتايج ارزيابي آسيب‌پذيري نشانگر آن بوده است كه تمامي ايستگاه ها در محدوده آستانه خطر قرار دارند و نيازمند اتخاذ تدابيري هوشمند در تمامي مراحل قبل، حين و بعد از بحران زمين‌لرزه و به كارگرفتن راهكارهاي مديريتي و اجرايي به منظور كاهش آسيب‌هاي احتمالي مي‌باشد.