تبيين سلطه و رهايي در حكمت اسلامي با تأكيد بر انديشه آيت الله جوادي آملي

سلطه و رهايي از مفاهيم اصلي در فلسفه و علوم اجتماعي است. در حكمت اسلامي نيز اين مسائل نياز به تبيين و تحليل دارند.  مسئله اين مقاله تبيين سلطه و رهايي در حكمت اسلامي با تقرير و تبيين آيت‎الله جوادي‎آملي است. نوشتار حاضر با روش ديالكتيكي همراه با نقدِ درون‎ ماندگار به تبيين مسئله فوق مي‌پردازد. مراد از سلطه، سلطه ناشي از عقلانيت ابزاري است كه هرچند ابتدا در دنياي مدرن با نشانه‌هاي چون ازخودبيگانگي و شيءوارگي نمايان شد، اما اينك سراسر جوامع انساني را درنورديده و معضلي براي كل انسانيت به شمار مي‌آيد. بر مبناي حكمت اسلامي بايد ريشه‌هاي سلطه و رهايي را در ديالكتيك طبيعت و فطرت جستجو كرد. راهكارهاي برون رفت از سلطه را نيز در تعامل عقل و نقل در بعد معرفت‌شناختي و برساخت‎اجتماعيِ واقعيت بر مبناي تعامل و تعادل فطرت و طبيعت؛ و تعامل عقل و نقل پي‌گيري كرد. از اين منظر سلطه اجتماعيِ ناشي از ساختارهاي اجتماعيِ مبتني بر طبيعت، توحش‌گرا است و رهايي در صورتي تحقق مي‌يابد كه ساختارهاي اجتماعي ذيل تعادل فطرت و طبيعت مورد نقددرون ماندگار بر مبناي خواسته‌هاي فطري قرار گيرند.