استدلال ابن‎سينا بر ضرورت نبوت از طريق تَبَعي بودن وجود كائنات

در آثار ابن‎سينا، به برهاني بر ضرورت نبوّت اشاره شده است كه نه خود او و نه حكما و متكلمين ديگر، آن را به صورت كامل تقرير نكرده‎اند؛ اما از آنجا كه ابن‎سينا به اصل برهان اشاره نموده و همه مباني و مقدمات آن را در آثارش آورده، مي‎توان برهان را به او نسبت داد. در اين مقاله كوشيده‎ايم برهان مذكور را به روش عقلي تقرير و مباني آن را تحليل نماييم. اين برهان مبتني بر مباني ذيل است: وجود كائنات و انسان‎ها، آميخته بودن آن‎ها به شر، مقصود بالتَبَع و غايت ضروري بودن شرور، غايت بالذات بودن انسان كامل و عقل قدسي،  مقدمه بودن و سببيت موجودات مادي و عموم انسان‎ها براي وجود پيامبر بعنوان انسان كامل. نظر به مقدمات به كار گرفته شده در اين برهان مي‎توان آن را استدلال بر ضرورت نبوت ازطريق «مقصود بالعرض (يا: تبعي/ طفيلي) بودن موجودات طبيعي (يا: كائنات)» برشمرد، و يا برهاني از طريق «غايت بالذات بودن وجود نبي»، و يا تبييني از طريق «وقوع شر» ناميد. در اين استدلال، وجود شر، تكيه‎گاهي براي اثبات ضرورت نبوت قرار گرفته است و بدين‎ترتيب از آنچه كه معمولا چالشي براي دين‎داري تلقي مي‎شود به مثابه فرصت استفاده شده است. با توجه به شواهد قرآني و روايي دال بر مباني اين برهان، مي‎توان آن را برهاني مُلهِم از معارف اسلامي(يا: نقلي) نيز دانست.