همگرايي دو گفتمان فقهي و عرفاني در مثنوي‌هاي حديقه‌الحقيقه، منطق‌الطير و مثنوي معنوي

گفتمان عرفاني و خرده گفتمان هاي آن مانند شعر عرفاني در بستر دين و از بطن جريان زهدي نشأت گرفت كه در واكنش به شرايط اجتماعي سياسي روزگار اموي و دورۀ نخست عباسي در عراق و شام پديدار گشته بود. در جستار حاضر با روش تحليلي توصيفي و رويكرد تحليل گفتمان، فرايند همگرايي دو گفتمان فقهي و عرفاني را با مطالعۀ موردي چند مفهوم و اصطلاح فقهي و عرفاني در مثنوي هاي حديقه‌الحقيقه، منطق الطير و مثنوي معنوي بررسي و خاطرنشان كرديم هرچه دامنۀ گفتمان شعر عرفاني گسترش مي يابد و از مرحلۀ تكوين به مرحلۀ تكامل و اعتلا ي آن نزديك مي شويم، به نوعي هم‌پوشاني و تكامل گفتماني مي انجامد و همگرايي گفتماني آشكارتر و به قولي هنري تر مي‌شود. اوج اين مهم را كه به گونه‌اي تبدّل و جايگزيني منتهي مي شود، در مثنوي مولوي شاهديم كه هم فقيه نامدار حنفي و هم عارفي شوريده بود.