نظريه دولت در انديشه سياسي ابن‌خلدون

Theory of Government in the Political Idea of Ibn Khaldun

هدف پژوهش حاضر بررسي نظريه دولت در انديشه سياسي ابن‌خلدون است. در اين راستا و با رويكردي هرمنوتيكي نظريه عصبيت به عنوان سنگ بناي انديشه سياسي ابن‌خلدون، پيدايش دولت و عوامل آن، علل اضمحلال دولت، انواع دولت و بهترين نوع آن تحت عنوان تئوري دولت ابن‌خلدون بررسي شد. روش پژوهش توصيفي - تحليلي بوده و نتايج نشان داد كه ابن‌خلدون جزء نخستين انديشمندان در جهان است كه به بررسي دولت پرداخته و در تئوري خويش هم منشاء آن و هم تعريف، نحوه تاسيس، اشكال و بهترين شكل آن، اجزاء، نحوه كاركرد، نحوه افول و سقوط آن را تئوريزه نموده است. از آنجا كه براساس سه عنصر يك تئوري علمي يعني تطابق نظريه با موارد عيني، وجود پيوندهاي چندگانه در بين مفاهيم نظريه و شمول و وحدت تعابير در پديده‌هاي مختلف، مي‌توان اين نظريه را جزء نخستين تئوري‌هاي دولت دانست و به شكل آكادميك منتشر و جهان‌شمول نمود.

The objective of the present study is to review the theory of government in the political idea of Ibn Khaldun. To this aim and using a hermeneutic approach, the theory of Asabiyyah (social cohesion) as the foundation of Ibn Khaldun’s political doctrine, the emergence of government and its contributing factors, the causes of government’s fall, variety of governments and its best type were discussed in Ibn Khaldun’s theory of government. The method of study was descriptive analysis and the results showed that Ibn Khaldun has been among the first thinkers in the world studying the concept of government and theorizing the origin, definition, way of establishment, types, the ideal form, components, functions, and its fall. Since his theory has the three elements of a scientific theory, that is to say concordance with the objective instances, multi relationships between the concepts in the theory, and the coherence of perception in various circumstances, it can be recognized as one of the first theories of government and has the potential of academic and international publication.