نظريه اعتدال وحد وسط اخلاقي در نگاه انديشمندان مسلمان فارابي و غزالي

فاقد عنوان لاتين

انسان پيوسته در راه شناخت اجمالي علوم نظري گام برداشته تا به فهم معناي هستي آگاه شود و به رمز و راز خلقت دست يابد و چون موجودي اجتماعي است نيازمند اخلاق مطلوب است آشنايي افراد با زندگي اخلاق مدار و قرارگيري اخلاقيات در يك حد تعادل و ميانه مي تواند كمكي براي بهبود رفتاري افراد و جامعه باشد و انسان را در مسير نيل به زندگي سعادتمندانه ياري نمايد، از اين رو در اين مقاله به تبيين حد وسط اخلاقي از ديدگاه فارابي و امام محمد غزالي از دانشمندان مسلمان به روش مطالعات كتابخانه اي پرداخته شده است و مهمترين مباني و مؤلفه هاي مرتبط با حد وسط اخلاقي كه شامل خير، سعادت، اعتدال، فضيلت ها و رذيلت ها است را از ديدگاهايشان ارائه كرده است و نتايج حاصله بدين قرار است كه ديدگاه هاي فارابي و امام محمد غزالي با مكتب ارسطو شباهت زيادي دارند و فارابي در حد وسط علاوه بر كميت، كيفيت را به جهت شدت و ضعف مهم مي داند. غزالي علاوه بر عقل، شرع را نيز مقدس مي داند و معتقد است عقل با توجه به جهات مختلف نيازمند شرع هم مي باشد. فارابي در تبيين نظريه اعتدال بيشتر متأثر از ارسطو است تا افلاطون. وي در تبيين نظريه اعتدال و حد وسط اخلاقي ابتكار و نظر تأسيسي مهمي ندارد، و داشتن خلق جميل را، داشتن اعتدال و فعل جميل را فعل متوسط مي داند و براي حد وسط دو نوع قائل است: حد وسط في نفسه، حد وسط بالاضافه و همانطور كه كميت را مدنظر دارد كيفيت را به جهت شدت و ضعف هم مهم مي داند. غزالي هم بي تأثير از فلسفه يونان نبوده و حد وسط اخلاقي ارسطو و قواي سه گانه نفس افلاطون را پذيرفته و تمايل وي بيشتر به نظريه افلاطون است اما اين تأثيرپذيري وي را مقلد يوناني ها نمي كند و تبعيت به جاي او نشان دهنده تأكيد بر اصول و منش درست اسلامي و مطالب درست را از نادرست و افكار يوناني تفكيك و آنها را در بيان اخلاق اسلامي به كار برده است. وي با استفاده از آيات و روايات بر ارزش هاي معنوي از خدا و پيامبر (ص) مصداق اسوه اخلاق عالمين، و حب خداوند را خير اعلي مي داند. و شرط رسيدن به سعادت را فضائل فلسفي مي دانست و راه رسيدن به فضائل را علاوه بر عقل، شرع مقدس نيز مي داند و معتقد است عقل با توجه به جهات مختلف نيازمند شرع هم مي باشد.

فاقد چكيده لاتين