بررسي مكتب انتقال و مكتب توليد و مبادله معنا با رويكرد قرآني

مكتب انتقال و مكتب توليد و مبادله معنا، دو مكتب مطرح در ارتباطات هستند كه از ضريب نفوذ و تأثير بالايي در نظريه‌ها و مباحث ارتباطي برخوردارند. اين دو مكتب با استمداد از قرآن و به‌كارگيري روش استنطاق موردبررسي قرار گرفت. از منظر قرآن، نه اثبات‌گراييِ مكتب انتقال و نه تفسيرگرايي مكتب توليد و مبادله معنا (به‌صورتي كه اين مكتب بيان‌گر آن است) پذيرفته است؛ بلكه از منظر قرآن، فهم و تفسير مهم دانسته شده و توليد معنا در جامعه ايماني و در قرآن در چارچوب خطوطي كه در قرآن مشخص شده مجاز و معتبر دانسته شده است؛ به‌گونه‌اي كه توليد معنا در راستاي قصد فرستنده حركت خواهد كرد و نسبيت و بي‌اعتمادي به پيام را به‌دنبال نخواهد داشت. از طرف ديگر مي‌توان به رويكرد هنجاري، انتقادي و به بياني ديگر، اخلاقي قرآن اشاره كرد كه اين دو مكتب در اين زمينه حرفي براي گفتن ندارند. سرانجام قرآن بازيابي معنا را در كنار توليد معنا به رسميت مي‌شناسد و آن را به كار مي‌بندد، و بازيابي را نتيجهٔ به‌كارگيري روش‌هايي همچون انذار، موعظه و توبيخ مي‌داند؛ روش‌هايي كه به‌دنبال علم‌آموزي نيست، بلكه با استمداد از زبان روح به‌دنبال يادآوري است.