مفهوم شر از ديدگاه ابن ميمون و غزالي

هدف از اين مقاله، بررسي مسأله شر از ديدگاه ابن‌ميمون در دين يهود و امام محمد غزالي در دين اسلام است. ابن‌ميمون شر را صادره از خدا نمي‌داند؛ چون معتقد است كه ضد وجود، فعليت ندارد و همه شرور عدم هستند كه هيچ فعلي به آن‌ها تعلق نمي‌گيرد. ابن ميمون خداوند را از شر مبرا و هميشه خداوند را خير محض مي داند. او جهان خير و شري را كه انسان در آن قرار مي گيرد را ناشي از وجود انسان مي داند. غزالي نيز تأكيد دارد كه خير و شر از جانب خداست و كسي كه شر را از جانب خدا نداند، جاهل است؛ به اين معنا كه خداوند شر را براي شر نمي‌آفريند، و غرض خداوند از ايجاد شر، در واقع نيل به يك خير بزرگ‌تر است. به نظر غزالي ابهام در باب سازگاري رحمت خدا و وجود شرور ناشي از درك نادرست معناي حقيقي رحمت است. نتيجه اينكه ابن ميمون شر را صادره از خدا نمي‌داند؛ او شر را عدمي مي‌داند؛ و اصل وجود آن را ناشي از عواملي چون جهل و قدرت محدود انسان مي‌داند و شر را به واسطه انسان بودن افراد مي‌داند؛ در حالي كه غزّالي شرّ و خير را با هم آفريدۀ خدا دانسته و اصل وجود شر را عاملي براي رسيدن به خير بزرگتر و نامعلوم مي‌داند.